Onorthodoxe versie op de Verloren Zoon, deel 3

 

( lees eerst ff deel 1 en 2, haha).

De jongste zoon had dus in het vorige deel zijn thuis verlaten, trots en met veel geld, vastbesloten een eigen leven te leiden, ver van zijn vader en van alle mensen die hij thuis had gekend. Hij keert evenwel berooid terug: zijn geld, zijn eer, zijn zelfrespect, zijn reputatie…… alles heeft hij vergooid.
Hij heeft het hoofd van een gevangene, die geen naam meer draagt maar een nummer. Zijn voetzolen vertellen het verhaal van een lange, vernederende tocht. Maar ook in zijn diepste ontluistering klampt hij zich vast aan die waarheid dat hij nog altijd de zoon van zijn vader is.
Ik zie een man voor me die helemaal opging in de verworden cultuur van een “vreemd land”, die daar al zijn bezittingen verloor. Ik zie leegte, vernedering, mislukking. Hij is als een slaaf geworden. Wat was voor hem, los van alle materiele en lichamelijke consequenties, de innerlijke weerslag van het vertrek uit zijn vaderhuis?
Mij zegt dit: hoe verder ik wegloop van mezelf, van Liefde, des te minder ben ik nog in staat de stem te horen die mij waardevol en gewenst noemt. En des te slechter ik die (innerlijke) stem kan horen, des te meer raak ik verstrikt in de manipulaties en machtsspelletjes van deze wereld. Ik zal me vervolgens gaan afvragen of er wel iemand is die werkelijk om mij geeft, en zoeken naar deugdelijke argumenten voor mijn wantrouwen. Die liggen natuurlijk voor het grijpen. De wereld om me heen wordt daarop steeds donkerder in mijn beleving, m`n hart bezwaard, m`n lichaam vol verdriet; ik word een verloren ziel.
Ik kan me maar moeilijk ( oke, best wel een beetje, dankzij de complete verstoting uit de helse Pinkstergemeente) indenken wat het betekent om een volslagen vreemdeling te zijn en door niemand te worden gezien of herkend. Echte eenzaamheid ontstaat als we voor ons gevoel niets meer met een ander gemeen hebben.
Toen de jongste zoon door de mensen om hem heen niet langer als een menselijk wezen werd beschouwd ( bedankt, “uitverkorenen” van de Pinkstergemeente, om dit moedwillig bij een tienermeisje te doen), voelde hij de diepste eenzaamheid die men kan ervaren. Hij was echt verloren en die totale ontreddering bracht hem tot bezinning. Met een schok besefte hij zijn volslagen vervreemding. Hij was afgesneden van alles wat leven geeft. Wat deed hem op dit kritieke ogenblik voor het leven kiezen? De herontdekking van zijn diepste identiteit!
Juist het verlies van zijn waardigheid als zoon, bracht hem tot het besef van zijn ware identiteit. Pas toen hij van alles beroofd was, stootte hij op de onverwoestbare kern van zijn bestaansrecht. Hij moest eerst alles verliezen om voeling te krijgen met de grond van zijn bestaan. Op grond van dit besef koos hij het leven in plaats van de dood.
Een heel zwakke stem fluisterde me in, dat geen mens ooit in staat zou zijn mij de liefde te geven waarnaar ik hunkerde; dat vriendschap, intieme relaties , of zelfs het leven in een communiteit nooit in staat zouden zijn de diepste behoeften van mijn onberekenbare hart te bevredigen. Die zachte indringende stem sprak mij aan op mijn roeping, op de verplichtingen die ik op mij had genomen en op de vele talenten die mij toevertrouwd waren. Het was de stem van de Liefde. De angst om in de steek gelaten te worden kneep me zo de keel dicht, dat ik die stem maar moeilijk kon geloven. Wat die stem zei, leek bijna onmogelijk.
Maar daar, in de eenzaamheid, ging ik op weg naar huis: langzaam, aarzelend. En steeds duidelijker hoorde ik die stem, die mij vertelde dat ik bestaansrecht had, waardevol was. Het was een pijnlijke, maar hoopgevende ervaring. Ik kwam tot de kern. Want nog voortdurend ben ik geneigd te vergeten dat ik oke ben, precies zoals ik ben. En dan geef ik de touwtjes uit handen aan iets ( of iemand) buiten mezelf. Telkens als ik tegen mijzelf zeg: “ik ben niet goed, ik ben nutteloos, ik ben waardeloos, ik ben niet waard te worden bemind, ik ben niemand”.
Er gebeuren altijd wel dingen die je kunt aangrijpen als een zogenaamd bewijs dat je leven niet waard is geleefd te worden, dat jij niet waard bent gezien en gekend te worden. Het niet waard bent jezelf te respecteren en met respect bejegend te worden. Dat je anderen tot last bent, dat je een hopeloos geval bent. Veel mensen hebben een negatief zelfbeeld ( logisch ook, met al die VOORwaardelijke liefde). Ze storten zich nog maar eens extra op hun werk of in de oppervlakkige geneugten van luxe, overdaad en perversiteit, en houden zich op die manier lichamelijk nog in leven. Geestelijk zijn ze in feite dood. Ze geloven niet meer in hun eigen oorspronkelijke ( en onvervreemdbare! er bestaan geen hopeloze gevallen!) goedheid en de goedheid van anderen. Als je zover bent, overschreeuwt je zelfhaat de vriendelijke, zachte stem die je eraan herinnert dat je ALTIJD BEMIND WORD, los van elk succes en los van elke nederlaag.
De lange, vermoeiende tocht van de verloren zoon naar huis (naar zichzelf dus) was een reis vol schuldgevoelens, vol zorgen over de toekomst. De hele weg realiseerde hij zich hoezeer hij had gefaald. Tja: geloof in een totale, absolute vergeving en onvoorwaardelijke Liefde komt je niet aanwaaien…
De terugkeer van de verloren zoon zit vol dubbelzinnigheden. Hij reist in de goede richting, maar wat een verwarring! Hij is nog niet zover dat hij de onvoorwaardelijke liefde van zijn vader vertrouwt. Er is berouw, maar geen berouw in het licht van de onmetelijke liefde van de vader op het schilderij ( de ware kern van de zoon). Het is een berouw uit eigenbelang, omdat het hem er alleen om gaat te overleven. Hij stelt zich zijn vader voor als een vader die veroordeelt, die hem ich ongerust en schuldig zal laten voelen, die hem in de verdediging zal dringen. ( let op: dit zijn de hersenspinsels van de zoon, die we allemaal wel kennen).

Onderwerping aan zoiets of zo iemand schept geen echte, innerlijke vrijheid, maar wekt slechts verbittering en wrok. Een van de grootste uitdagingen van een mens is om vergeving te aanvaarden – met name vergeving van jezelf!
Want zolang je dat niet aanvaardt/doet, kun je altijd nog op een afstand blijven, rebelleren, verwerpen, staken, weglopen of klagen. Jezelf vergeven, anderen vergeven en vergeving aanvaarden is leven naar een tweede onschuld toe. Niet de onschuld van een baby, maar de onschuld die door bewuste keuzes wordt bereikt. In zo`n onschuld, zo`n pure manier van leven en zijn, kun je in ruimte en in vrijheid leven, zonder obsessies.

Hoe kun je mensen beschrijven die dit tweede kindschap, deze tweede onschuld hebben bereikt?

Ik ken slechts 4 voorbeelden ( jullie vast wel meer): Desmond Tutu, Patti Smith, de Dalai Lama ( valt jullie op dat deze gasten zichzelf niet al te serieus nemen, en heel veel humor hebben?) en – ik kan er niet omheen – de personen die worden beschreven in de zaligsprekingen uit de bijbel ( zoek zelf maar op waar die staan), uit de mond van Jezus.
Jezus vind ik ook een zeer coole gast: scherpe observaties, scherp taalgebruik, wars van hypocrisie, humor, speelsheid…

Neem maar van mij aan dat Jezus ook heden ten dage niet welkom zou zijn in welke kerk ook. Te weinig een braaf schaapje, TE echt..
Naast de schoonheid en heerlijkheid van de verlossing vertoont het schilderij van Rembrandt ook de afstandelijke kritiek van toeschouwers. Dat geeft aan het schilderij iets terughoudends. Dat maakt het onmogelijk om te denken dat er een snelle, romantische oplossing van het probleem van de verzoening zou zijn. De reis van de jongste broer kan niet los worden gezien van die van zijn oudere broer…….

DE OUDSTE ZOON IS BOOS….. Ik heb er urenlang naar gekeken en weet het zeker: de man rechts van het tafereel, staande, en wat mysterieus kijkend naar de vader, is de oudste zoon. De manier waarop hij daar staat te kijken naar het gebeuren, laat daarover ( voor mij) geen twijfel bestaan. Ik zie dit schilderij als een bondige samenvatting van geestelijke dilemma`s. De oudste zoon wordt afgebeeld op een moment dat hij nog kan kiezen voor of tegen de liefde die hem aangeboden wordt; en zo vertolkt Rembrandt een compleet innerlijk drama van de ziel. Je ziet een geestelijke worsteling.
Rembrandt zelf was – toen hij tijdens zijn laatste levensjaren De terugkeer van de verloren zoon schilderde – vertrouwd geraakt met zowel de verlorenheid van de jongste zoon als met de verwarring van de oudste. Beiden hadden behoefte aan genezing en vergeving. Beiden hadden de omhelzing van een vergevende vader nodig. Maar uit het schilderij blijkt dat de “terugkeer” van juist degene die thuis is gebleven ( de oudste zoon), de moeilijkste terugkeer is.
Ik ben gefascineerd geraakt door de gestalte van de oudste zoon. In eerste instantie – toen ik enkel naar de omhelzing van de vader en de terugkerende jongste zoon keek – zag ik het schilderij als een uitnodiging om ook zelf bij mezelf thuis te komen. Toen was het schilderij nog ontroerend en geruststellend tegelijk. Maar toen ik later echt het gehele schilderij bekeek, zag ik hoe complex de hereniging was. De oudste zoon, de belangrijkste waarnemer van het gebeuren, lijkt heel afstandelijk. Hij kijkt naar de vader, maar niet met vreugde. Hij is duidelijk niet van plan aan de verwelkoming deel te nemen.
De vader en de zoon worden gescheiden door een opvallende open ruimte, het symbool van een spanning die om een oplossing vraagt. Zal de zoon dichterbij komen en zijn broer omhelzen zoals zijn vader doet? Of zal hij weglopen, kwaad en vol weerzin? De oudste zoon zoals Rembrandt hem heeft geschilderd, lijkt erg veel op zijn vader.
Maar wat een pijnlijk verschil tussen die twee! De vader buigt zich over zijn terugkerende zoon. De oudste zoon staat stijf rechtop. De mantel van de vader is wijd en uitnodigend; die van de oudste zoon omsluit zijn lichaam. De vader spreidt zijn handen uit en raakt de thuisgekomen zoon aan in een zegenend gebaar; de handen van de oudste zoon zijn samengedrukt tegen de borst. Het licht op het gelaat van de vader doorstraalt zijn hele lichaam – in het bijzonder zijn handen – en overspoelt de jongste zoon met lichtende warmte. Dat van de oudste zoon is koud en kan de rest van zijn lichaam niet bereiken.
De gelijkenis die Rembrandt schilderde, zou heel goed “De gelijkenis van de verloren zonen” genoemd kunnen worden. Want ook de oudste zoon raakte verloren en op drift, hoewel hij thuisbleef. Naar buiten toe wekte hij de indruk dat hij deed wat van een goede zoon verwacht mag worden, maar innerlijk trok hij weg van zijn vader.
Vaak vraag ik mij af of het niet vooral de oudste zonen en dochters in een gezin zijn die aan de verwachtingen van hun ouders willen voldoen en als gehoorzaam en plichtsgetrouw beschouwd willen worden. Ze willen hun ouders zo graag een plezier doen en zijn vaak bang om hen teleur te stellen. Heel mijn leven heb ik een vreemde nieuwsgierigheid gekoesterd naar een leven vol ongehoorzaamheid, dat ik zelf ethisch niet vond ( en vind) passen, maar dat ik veel mensen om me heen wel zag leiden.Diep in mijn hart voelde ik zelfs af en toe afgunst tegenover dit soort eigenzinnige mensen.

Ook de oudste zoon van het schilderij zegt tegen zijn vader: “zovele jaren ben ik al in uw dienst en nooit heb ik uw gebod overtreden; maar mij hebt u nooit een geitebokje gegeven om met mijn vrienden feest te vieren”. In deze klacht zijn gehoorzaamheid en plichtsbetrachting een last geworden. Dienstbaarheid is verworden tot slavenwerk.
Er zijn veel oudste zonen en dochters die verloren zijn, al wonen ze voor het oog keurig netjes thuis. Deze verlorenheid kenmerkt zich door oordelen en veroordelen, door boosheid en wrok, door bitterheid en jaloezie. Niets is zo funest en zo schadelijk voor het hart dan juist deze verlorenheid.
Vaak denken we over verlorenheid in termen van uiterlijk zichtbare, zelfs spectaculaire handelingen of situaties. De jongste zoons` verlorenheid is heel doorzichtig ( oprecht zelfs), daarmee kunnen we ons makkelijk vereenzelvigen. Wat hij deed was verkeerd; dat wist iedereen, ook hijzelf. Hij kwam in opstand, maar zijn gedrag heeft iets ondubbelzinnigs. Toen hij besefte dat zijn handelswijze tot enkel doffe ellende leidde, kwam hij tot bezinning, keerde zich om en wilde hij vergeving gaan vragen.
De verlorenheid van de oudste zoon is echter moeilijker te onderkennen. Hij deed immers alleen wat goed en verstandig was! Naar buiten toe was de oudste zoon zonder fouten. Maar geconfronteerd met de terugkeer van zijn jongere broer, welden er duistere krachten in hem op, die tot uitbarsting kwamen. Plotseling zagen de mensen een heel ander mens: trots, arrogant, onsympathiek, onvergevingsgezind, wrokkig, zelfzuchtig.
Ik vraag me af wat meer schade toebrengt: wellust en losbandigheid of afgunst en wrok ( en weet het antwoord al). Er is zoveel wrok onder de “brave burgers” en de “fatsoenlijken”. Fatsoen en “beschaving” zoals ze in onze wereld gelden, zijn sowieso maar een dun laagje vernis van hypocrisie en schijnheiligheid. Een masker waar je ( ik iig) zo doorheen prikt. Er wordt zoveel geoordeeld en veroordeeld. Er heersen onder de zogenaamde voorbeeldige mensen zoveel vooroordelen. Er is zoveel ingehouden woede onder de mensen die zo vreselijk hun best doen niet te “zondigen” , niet hun gezicht te verliezen, niet buiten de boot te vallen.
Ik heb heel lang krampachtig mijn best gedaan om “goed” te zijn, om aanvaard en bemind te worden, voortdurend bang om toe te geven aan verleiding en bekoring. De onbedoelde gevolgen daarvan waren een toenemende ernst, een geweldige concentratie op de moraal ( ook al week die van mij wat af van de “heersende moraal” ). Ik werd minder vrij, minder spontaan, minder vrolijk. Omdat ik niet mijn eigen vrije authentieke zelf durfde zijn – uit angst voor afwijzing ( en die heb ik dan ook gekregen, haha!) .
In deel 4 keert ook de oudste zoon terug.

Advertenties

Over Rebekka Eliza Dorothea Nirel Engels

Disillusioned words like bullets bark....Dat zijn woorden vol desillusie die blaffen als honden, als kogels. De klanken versterken de woorden. Wanneer blaffen de gedesillusioneerde woorden als blaffende kogels? Dat doen ze als menselijke goden hun doel najagen...( Bob Dylan begrijpt mij wel✌️)
Dit bericht werd geplaatst in de tragedie van ware liefde, ETHIEK!, fantasie en zogenaamde "realiteit"., filosofie, Geen categorie, Gezondheid en welzijn, karaktertrekjes, Levensbeschouwing, matters of the heart, ontspanning en kiezen voor jezelf, ratio versus emotie, rebellie versus volgzaamheid, samenhang, zelfveroordeling en -vergeving. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s