Onorthodoxe kijk op de Verloren Zoon, deel 1

20170901_111714773_iOSHebben jullie het schilderij “De terugkeer van de verloren zoon” van Rembrandt wel eens gezien? Het hangt in het Hermitage in St. Petersburg.
Rembrandt stond vlak voor zijn wegvliegen ( ik geloof niet in “doodgaan”) toen hij dit schilderde. Ik zie het als een laatste uitdrukking van een heel bewogen en smartelijk leven.
Je ziet als het ware hoe de schilder zichzelf op het laatst zag als een oude man voor wie lichamelijke blindheid en een diep innerlijk schouwen nauw met elkaar verbonden zijn.
De manier waarop de oude vader zijn uitgeputte zoon omhelst, onthult een innerlijk schouwen dat doet herinneren aan de woorden: “gelukkig zijn de ogen die zien wat jullie zien”. Hij draagt in zich dat mysterieuze licht dat de vader in staat stelt echt te zien. Het is een innerlijk, diep verborgen licht, maar het straalt een allesdoordringende en tedere schoonheid uit…
Rembrandt stond in zijn jongere jaren bekend als een trotse man, overtuigd van zijn eigen genie, die veel om uiterlijk vertoon en luxe gaf, onverschillig voor de mensen om zich heen. Deze korte periode van succes, populariteit en rijkdom werd echter gevolgd door een periode van veel verdriet, tegenslagen en rampen. Het is ongelofelijk hoeveel tegenslagen Rembrandt te verwerken heeft gekregen.
Als ik van de wellustige Rembrandt ( 30 jaar eerder op een zelfportret met vrouw Saskia) naar de vader op “de verloren zoon” kijk, vind ik het een regelrecht wonder dat deze man zichzelf nu schildert als iemand die kijkt met de blik van een mens die het diepste geheim van het leven heeft gepeild.
Jaren geleden probeerde ik een glimp van de essentie van het leven ( of de Liefde, of hoe je het ook noemen wilt) op te vangen door zorgvuldig te kijken naar allerlei menselijke ervaringen van eenzaamheid en liefde, verdriet en vreugde, wrok en dankbaarheid, oorlog en vrede.
Ik trachtte de wisselvalligheden van de menselijke ziel te begrijpen, aan te voelen wat die honger is die enkel gestild kan worden door Liefde.
Ik probeerde het blijvende achter het voorbijgaande te ontdekken; het eeuwige achter het tijdelijke; de volmaakte liefde achter de verlammende angst; de volmaakte troost achter de troosteloosheid van hartzeer en doodsangst.
Maar vanaf de meest ingrijpende ervaring in mijn leven, het verlies van mijn oudste dochter, zomer 2013, werd ik onverbiddelijk geleid naar een plek binnenin mij, waar ik nog nooit eerder was geweest.
Daar mocht ik mij – al realiseerde ik mij dat pas veel later – geborgen weten in de omhelzing van een volmaakte liefde en zorg.
Daar ( en nee, ik heb het bepaald niet over een geloofsgenootschap of bekering, haha) kon ik eindelijk de vreugde en vrede ervaren die niets ter wereld mij geven kan. Gelukkig nam het leven zelf mij bij de hand.
Mijn overvolle drukke bestaan werd onderbroken door talloze emotionele en lichamelijke crises. Die dwongen mij – met een immense kracht – om “huiswaarts” te keren en de essentie te zoeken op de plaats waar deze te vinden is: in het diepst van mijn eigen hart.
De ontroering die zich van mij meester maakte bij het zien van Rembrandt`s schilderij, telkens wanneer ik keek naar de omhelzing van de zoon door de vader, was een onmiskenbaar teken dat ik wanhopig op zoek was naar dezelfde geborgenheid als die de jongen op het schilderij had gevonden. Achteraf ben ik dankbaar dat ik door alle innerlijke pijn heen meer zicht heb gekregen op die veilige, geborgen plek.
In eerste instantie identificeerde ik mij op het schilderij van Rembrandt met de jongste zoon.
Ik heb in mijn leven overal rondgezworven ( letterlijk op straat, niet dat luxe- hippe- rondtrekken-voor-een-jaartje), mensen met allerlei overtuigingen en levensstijlen ontmoet, deel uitgemaakt van een strenge sekte.
Maar nadat dit alles voorbij was, voelde ik mij ontheemd en moe.
Toen ik het tedere gebaar zag waarmee de vader de schouders van zijn jongste zoon aanraakt en hem aan zijn hart drukt, voelde ik heel diep dat ik die verloren jongste zoon was.
Totdat iemand tegen mij zei dat hij zich afvroeg of ik niet juist meer op de oudste zoon leek. Met die woorden opende hij een nieuwe ruimte voor mij. Om te beginnen: ik ben de oudste uit een gezin van meer kinderen.
Ik weet nog hoe ik vanaf zeer jong af aan voor met name mijn moeder zorgde, en voor zover ik kon met mijn kleine schoudertjes: voor enige vrede in huis tussen de immense dagelijkse ruzies door. En dat ik dat als een verantwoordelijkheid beschouwde: de oudste zijn hield een zekere plicht in jegens de anderen, en ook jegens je ouders.
Dat nam evenwel niet weg dat ik me vaak even radeloos en verloren voelde als de jongste zoon. Ik zag mezelf plotseling helemaal anders.
Nu pas gingen mij de ogen echt open voor mijn jaloezie, mijn boosheid, mijn lichtgeraaktheid, mijn koppigheid en nukkigheid en vooral mijn verholen trots. Nu zag ik pas goed hoe ik kon zeuren, hoezeer mijn gedachten en emoties werden beheerst door wrok.
Door innerlijke angsten overvallen kwam het zelfs zover dat ik me niet meer veilig voelde binnen mijn eigen gemeenschap en in alle alleenheid aan mijn innerlijke genezing ging werken. Ook toen bleek het gekwelde leven van Rembrandt een ware troost.
Ik ging zien hoe juist zijn hartverscheurende levensweg hem uiteindelijk in staat had gesteld de terugkeer van de verloren zoon op zo`n sublieme wijze uit te beelden.
Urenlang keek ik naar de prachtige tekeningen en schilderijen die hij had gemaakt, tussen al zijn inzinkingen, ontgoochelingen en verdriet door. Ik begon te begrijpen hoe onder zijn penseel de gestalte van een bijna blinde oude man kon verschijnen, die in een gebaar van vergeving en grenzeloos mededogen zijn zoon omhelsde.
Om Liefde ( of noem het god of de vader wat je wilt) in een zo nederige houding af te kunnen beelden, moet je zelf vele malen gestorven zijn en veel tranen vergoten hebben.
Weer later, toen een vriendin mij in mijn eenzame schuilplaats bezocht, zei ze tegen mij: “of jij nu de jongste of de oudste zoon bent, onthou donders goed dat jij uiteindelijk geroepen bent om de vader te worden, Rebek”.
Haar woorden troffen mij als een flits van inzicht. Het was nooit in mij opgekomen dat het uitgerekend de vader op het schilderij was die mijn levensroeping het meest volledig tot uitdrukking bracht.
Ik sputterde wat tegen, maar mijn vriendin wilde daar niets van horen: “je hebt je hele leven gehunkerd naar genegenheid en niets anders. Je hebt je voor 1001 dingen geinteresseerd. Je hebt alles gezien , alles meegemaakt.
Je hebt links en rechts gebedeld om aandacht, waardering en bevestiging. Nu is het tijd om gehoor te geven aan je werkelijke roeping en dat is: een ouder zijn die z`n kinderen welkom heet, zonder ook maar iets te vragen, zonder iets van hen terug te verlangen”.
Maar ik werd door angst overmand bij de gedachte dat ik aan het worden was zoals de oude man op Rembrand`s schilderij, die niets meer te verliezen had en die nu alleen nog maar kon geven.
Mijn eigen geliefde vader vloog een paar maanden geleden – in deze lente – echter weg ( jullie noemen dat: “overleed”) , en vlak daarna ook nog het kindje van mijn middelste dochter, mijn eerste en zo innig gewenste kleinkind….
En in bescheiden mate ben ik gaan beseffen wat het betekent een ouder te zijn die geen vragen meer stelt, die niets anders meer wil dan z`n kinderen thuis verwelkomen. Wat er ook gebeurd is….
In deel 2 meer over de jongste zoon.

Advertenties

Over Rebekka Eliza Dorothea Nirel Engels

Disillusioned words like bullets bark....Dat zijn woorden vol desillusie die blaffen als honden, als kogels. De klanken versterken de woorden. Wanneer blaffen de gedesillusioneerde woorden als blaffende kogels? Dat doen ze als menselijke goden hun doel najagen...( Bob Dylan begrijpt mij wel✌️)
Dit bericht werd geplaatst in de tragedie van ware liefde, ETHIEK!, fantasie en zogenaamde "realiteit"., filosofie, Geen categorie, karaktertrekjes, Levensbeschouwing, matters of the heart, ratio versus emotie, rebellie versus volgzaamheid, samenhang, zelfveroordeling en -vergeving. Bookmark de permalink .

Een reactie op Onorthodoxe kijk op de Verloren Zoon, deel 1

  1. Marcel Klijn zegt:

    Wonderschoon geschilderd. Ontroerend, wijs, hoopvol, liefdevol.

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s