Het “ik ” is een fictie waarvan wij hooguit de medescheppers kunnen zijn.. Deel 1.

Misschien moeten we ons “ik” leren zien en accepteren als raadsel. Misschien ligt daarin zelfs een deel van onze bestemming..
Ik ken mijn leven lang al een verlangen naar openheid; dit verlangen gaat samen met een merkwaardig soort twijfel, meestal opgeroepen door ingrijpende ervaringen en uitmondend in de vaststelling dat ik mijn eigen “ik”nooit ten volle zal kunnen ( of hoeven) kennen; meer nog, dat de zin van het leven er juist deels in bestaat bovenstaande ontdekking te doen.

Bevreemding… daar hoef je geen dichter voor te zijn. Iedereen die aan de rand komt en niet wegkijkt, weet wat het betekent wanneer het leven al zijn vanzelfsprekendheid verliest.
Slaan ingrijpende gebeurtenissen je werkelijk uit het lood, dan merk je dat je verandert en aanmerkelijk minder stellig wordt in je uitspraken en opinies. Dat je zelfs een afkeer krijgt aan een bepaald soort ( dogmatische) stelligheid: die van jezelf in de eerste plaats.

Die openheid waar ik het net over had, of het verlangen daarnaar, laat zich verbinden met ruimdenkendheid en vrijheid, openhartigheid en spontaniteit, nieuwsgierigheid en experimenteerlust, creativiteit en originaliteit, zinnelijkheid en lichamelijkheid, vrijzinnigheid, eerlijkheid en integriteit, democratie van meningsuiting, dialoog en ontvankelijkheid voor kritiek, met transparant handelen en verantwoording afleggen, dicipline, diversiteit, waardepluralisme, mededogen en barmhartigheid, aandacht en begrip, kwetsbaarheid en geraakt durven worden.

Ik bespeur in mezelf een grote mate van niet-weten, waarvan de belangrijkste kenmerken zijn: verwondering over de veelvormigheid van het bestaan, nieuwsgierigheid naar wat zich afspeelt aan de randen van het weten (bijvoorbeeld in het zwijgen, in de stilte), het aandurven van onzekerheid en toelaten van twijfel, behoedzaamheid bij het uitdragen van een levensovertuiging, voorzichtigheid bij het articuleren van een levensbeschouwelijke identiteit, bevreemding over de automatismen van het bewustzijn, leidend tot regelmatig optredende haperingen bij het gebruik van de eerste persoon enkelvoud.

Niet-weten begint niet daar waar de twijfels het winnen van de zekerheden; dat is een onzinnige optelsom, eentje bovendien die meewerkt aan een vals soort zekerheid..
Niet-weten begint daar waar de verwondering over het bestaan zich nestelt in de perceptie van het eigen bestaan. de psycholoog Han de Wit had het eens over het begrip “fundamentele menselijkheid”.
Met dit begrip doelt hij op een basale kracht die gegeven is met ons mens-zijn, op een altruisme dat de onbevangenheid van het kind paart aan de bezonnenheid van de volwassene.

Ik ben hokjesschuw. Religie, literatuur en kunst zie ik het liefst als een wet tegen afbakeningen. En zodra je van een hokjesschuwe verwacht een identiteitsformule over zichzelf uit te spreken, gaat er iets dood in hem/haar. Ik kwam na lange omzwervingen thuis bij mensen die net als ik liever geen vast thuis (qua religie/spirualiteit/levensbeschouwing) hebben: een mondiale familie die geen familie wil zijn maar het toch op een bepaalde manier is. Dit heeft mij in staat gesteld om – wanneer nodig – ongewone en moedige keuzes te maken.

Deze houding brengt echter ook met zich mee dat ik m`n geloofsidentiteit bij voorkeur onbenoemd laat. Ik laat liever in het midden wie en wat ik precies ben en belijd. Want juist op het vlak van religie en spirualiteit stel ik de vraag naar het ik; beschouw me als een geestverwant van Socrates en Wittgenstein in dat opzicht. Ik ken gelukkig meer van dit soort “mensen zonder eigenschappen”: wat deze mensen met elkaar gemeen hebben is een filosofisch soort scepsis die begint met de ontdekking dat ieder mens een gevangene is van zijn bewustzijn, van de vele blinde reflexen ervan.
“Ik ben x en ik geloof in y” : niet-weters kunnen maar moeilijk wennen aan het “ik” in deze formulering. Ze geloven bij wijze van spreken tegen de klippen op en tegen alle evidenties in, ze geloven alleen niet in hun ik. Anders gezegd: ze hebben moeite samen te vallen met hun rol.
Zoals Cees Nooteboom al zei: “ik had duizenden levens en nam er maar een”. Dit idee van ongerijmdheid en toevalligheid vergezelt hen onophoudelijk.

Ik tracht mijzelf op een andere manier te begrijpen; met een voorkeur voor wat mij innerlijk verrijkt, zelfs als het moreel of intellectueel verboden is, voel ik mij als een stap die naar alle kanten vrij is.
Ik wil leven in overeenstemming met mijn diepere zelf; maar ik weet ook dat zodra dit gebeurt, ik niet meer zo goed kan zeggen wat er dan gebeurt. En wie ik op dat moment ben. Want hier eindigt het bekende. Het gaat mij om een innerlijke transformatie, een innerlijk proces dat erom vraagt mijn zekerheden los te laten – met inbegrip van mijn geloofszekerheden. Ik ben dus iemand wiens religieuze gedrag wordt bepaald door een allesdoordringend en doordesemd besef van niet-weten, een besef zo sterk dat het zich ook uitdrukt in mijn aarzeling een identiteit uit te dragen. Want daarmee zou ik verraad plegen aan mijn eigenheid, mijn identiteit.

Geloven begon voor mij denk ik pas toen mij duidelijk werd dat er geen god is om je op te beroepen of om je aan vast te klampen.

Advertenties

Over Rebekka Nirel Engels

Disillusioned words like bullets bark....Dat zijn woorden vol desillusie die blaffen als honden, als kogels. De klanken versterken de woorden. Wanneer blaffen de gedesillusioneerde woorden als blaffende kogels? Dat doen ze als menselijke goden hun doel najagen...( Bob Dylan begrijpt mij wel✌️)
Dit bericht werd geplaatst in filosofie, Geen categorie, Levensbeschouwing, matters of the heart, ontspanning en kiezen voor jezelf, samenhang. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s