de Stand van Zaken 3

De manieren waarop kennis wordt gebruikt zullen altijd net zo veranderlijk en onbetrouwbaar zijn als de mensen zelf. Mensen gebruiken datgene wat ze weten om tegemoet te komen aan hun meest dringende behoeften – zelfs als dat de ondergang tot gevolg heeft. In hun leven van alledag worstelen mensen om winst en verlies te berekenen. Het is een vreemde fantasie om te veronderstellen dat de wetenschap rede en orde kan brengen in een (goddank) irrationele wereld, wanneer het enige wat zij ooit kan doen is dat zij nog weer eens een draai geeft aan de normale waanzin. Fundamentalistische religieuzen en humanisten zijn minder helder van geest, maar hun geloof is net zo irrationeel. Hun remedie is simpel: de mensheid moet – en zal – redelijk zijn.

Mensen kunnen niet zonder illusies leven. Nu is de ene illusie de andere niet, en sommige werken ( voor een bepaalde tijd) zeer heilzaam tegen een (nog) niet te verteren realiteit. Maar voor de meeste mensen van tegenwoordig is een irrationeel geloof in vooruitgang misschien wel het enige tegengif tegen nihilisme. We hebben hard een nieuwe Pascal nodig, die als raad gaf dat de rede moet worden bedwelmd.

De liberale westerse maatschappij bewijst nog steeds lippendienst aan een weerzinwekkend allegaartje van joods-christelijke religiositeit, scientistisch progressisme, geloof in de “natuurlijke” rechten van de mens en utilitaristisch pragmatisme (Het utilitarisme is een ethische stroming waarbij elke handeling een morele waarde wordt aangemeten in functie van het nut van de handeling voor het algemene welzijn van de mens, pragmatisme is een methode om, met gebruikmaking van de logica, allerlei concepten op te helderen – dat verdomde vakjargon ook altijd: wanneer je het niet in normale spreektaal weet uit te leggen, ben je geen knip voor de neus waard!), en presenteert dat als basis voor de moraal.

We komen aan bij de Filosofie. Door de band genomen wordt filosofie helaas gebruikt als poging om goede redenen te vinden voor conventionele overtuigingen. De afgelopen tweehonderd jaar heeft de filosofie het christendom van zich afgeschud, maar de fundamentele fout van het christendom heeft zij niet opgegeven: de mening dat mensen radicaal anders zijn dan alle andere dieren..

Ons leven is meer een fragmentarische droom dan een uitbeelding van een bewust zelf. Wij hebben heel weinig van waar wij het meest om geven, in de hand; veel doorslaggevende beslissingen in ons leven worden genomen zonder ons medeweten. Toch houden wij vol dat de mensheid kan bereiken wat wijzelf niet kunnen bereiken: bewust meesterschap over haar bestaan. Dit is het credo van hen die een irrationeel geloof in God of Allah hebben opgegeven voor een irrationeel geloof in de mensheid.

Honderd jaar geleden had Schopenhauer enorm veel invloed. Schrijvers als Thomas Hardy, Joseph Conrad, Leo Tolstoj en Thomas Mann werden door zijn filosofie diep geraakt , net als ik; nog meer dan Nietzsche.. Dat hij tegenwoordig nauwelijks meer wordt gelezen komt omdat weinig grote moderne denkers zo sterk tegen de geest van hun eigen en onze huidige tijd in zijn gegaan. Schopenhauers filosofie ondermijnt bovendien – o, taboe! – de humanistische hoop veel meer dan enige andere filosofie.  Volgens Schopenhauer zijn wij net als andere dieren de belichaming van de universele wil, de worstelende, lijdende energie die alles in de wereld bezielt. Hij stelt dat het vrije, bewuste individu dat in het christendom, de islam en het humanisme centraal staat, een vergissing is die voor ons verbergt wat wij echt zijn. Schopenhauer deed het tegenovergestelde van Kant: hij meende dat moraal geen reeks wetten of principes is. Het is een gevoel – een gevoel van mededogen voor hen die lijden of voor anderen, een gevoel dat mogelijk wordt gemaakt door het feit dat afzonderlijke individuen uiteindelijk verzinsels zijn, maar dat we integendeel allemaal deel uitmaken van een universeel iets. Hier valt Schopenhauers denken samen met de Vedanta en het boeddhisme, die ondanks hun verschillen het belangrijke inzicht delen dat individuele persoonlijkheid en vrijheid een illusie is. Het is niet waar dat onze ervaring ons verplicht onszelf te beschouwen als mensen die vrij handelen. Integendeel, als wij oprecht naar onszelf kijken, weten wij dat wij dat niet zijn.

Waar Kant probeerde om onze meest gekoesterde ideeen te beschermen tegen het oplosmiddel van de sceptische twijfel, daar had Schopenhauer het lef de proef op de som te nemen door die ideeen aan de feitelijke ervaring bloot te stellen, en hij toonde aan dat zij wegsmolten. En door dat te doen maakte hij Kant`s filosofie met de grond gelijk…

Schopenhauer schreef: “wat de geschiedenis vertelt is in feite alleen maar de lange, zware en verwarde droom van de mensheid”. Nietzsche, eveneens een bloedbroeder, keerde terug naar de cultus van de Griekse god Dionysus, de wilde geest van antithese en paradox, van onmiddelijke aanwezigheid en volledige afwezigheid, van gelukzaligheid en gruwel, van oneindige vitaliteit en de meest wrede vernietiging . Nietzsche zocht het niet in medelijden of medeleven ( hij was als warm en betrokken mens zeer gevoelig voor het leed in de wereld, in tegenstelling tot de stugge, afstandelijke en boosaardige Schopenhauer), maar in de bevestiging van het leven in al zijn wreedheid.

Een persoon is niet de essentie van de mensheid, het is slechts een van haar maskers. Personen zijn alleen maar mensen die het masker dat de laatste paar generaties is doorgegeven , hebben opgezet, en het voor hun gezicht aanzien. Bewustzijn telt veel minder in het schema der dingen dan ons is geleerd. Gevoel en waarneming zijn niet afhankelijk van bewustzijn, en nog minder met zelfbewustzijn. Zo zijn de zintuigen van planten verfijnd; ze kunnen de lichtste aanraking waarnemen, en ze hebben allemaal een gezichtsvermogen. De oudste en eenvoudigste levensvormen hebben zintuigen die lijken op die van mensen.

Wij kijken naar de wereld door ogen van oude modder; in werkelijkheid heeft kennis geen geest en zelfs geen zenuwstelsel nodig. Waarneming en denken vinden normaal gesproken plaats zonder bewustzijn. Bewuste waarneming is slechts een fractie van wat wij via onze zintuigen weten. Verreweg het grootste deel krijgen wij via subliminale waarneming binnen. Wat in het bewustzijn aan de oppervlakte komt, zijn vervagende schaduwen van dingen die wij al kennen. In ons leven is er voor weinig zaken van gewicht bewustzijn nodig. Veel dat van vitaal belang is, gebeurt alleen in afwezigheid van bewustzijn.  De psychoanalyticus Anton Ehrenzweig en de neuroloog O. Potzl ontdekten dat subliminale waarneming – waarneming die plaatsvindt zonder bewust gewaarworden – niet abnormaal is, maar de norm. En dat het meeste van wat wij van de wereld waarnemen niet afkomstig is van een bewust waarnemen, maar van een voortdurend proces van onbewust aftasten. Het onbewuste waarnemen/zien heeft bewezen in staat te zijn meer informatie te verzamelen dan een bewust nauwkeurig kijken dat ook nog eens honderd keer langer duurt. Zelfbewustzijn is dus evenzeer een handicap als een kracht, omdat daarmee onze zintuigen worden gecensureerd. Heel vaak zijn wij het vakkundigst wanneer wij ons het minst van onszelf bewust zijn; en het is dus een fundamentele vergissing om dat wat wij weten gelijk te stellen met dat wat wij door bewust gewaarworden leren.

Advertenties

Over Rebekka Eliza Dorothea Nirel Engels

Disillusioned words like bullets bark....Dat zijn woorden vol desillusie die blaffen als honden, als kogels. De klanken versterken de woorden. Wanneer blaffen de gedesillusioneerde woorden als blaffende kogels? Dat doen ze als menselijke goden hun doel najagen...( Bob Dylan begrijpt mij wel✌️)
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s