De Stand van Zaken, deel 2

http://youtu.be/SWYG7lZBc6U

Het humanisme is net als het christendom of de islam een verlossingsleer, enkel met een ander accent: het geloof dat de mensheid de touwtjes van zijn lot in handen kan nemen. Maar voor iedereen die zijn hoop niet heeft gericht op zijn eigen soort, moet de gedachte dat menselijk handelen hen of de planeet kan redden, absurd zijn. Zij weten dat het eindresultaat niet in mensenhanden ligt.

Religieuze fundamentalisten zien de macht van de wetenschap als de belangrijkste oorzaak waardoor de moderne tijd haar illusies is kwijtgeraakt. Ze vinden van zichzelf dat zij remedies hebben voor de ziekten van de moderne wereld. In werkelijkheid zijn zij de symptomen van de ziekte die ze beweren te genezen. We kunnen niet geloven zoals het ons goeddunkt; onze overtuigingen zijn sporen die zijn achtergelaten door ons niet-gekozen leven.

Wetenschapsfundamentalisten beweren op hun beurt dat wetenschap het onbaatzuchtig najagen van de waarheid is. Maar als je de wetenschap op deze manier voorstelt, kijk je voorbij aan de menselijke behoeften waarin de wetenschap voorziet. Bij ons voorziet de wetenschap in twee behoeftes: die van de hoop en die van de censuur. Als mensen zich vastklampen aan de hoop op vooruitgang, is dat niet zozeer vanuit geloof als wel vanuit angst voor wat er kan komen als zij die hoop opgeven. Tegelijkertijd is vooruitgang in de wetenschap een dagelijkse ervaring, die elke keer dat wij een nieuw mobieltje kopen of medicijn nemen, wordt bevestigd.

De wetenschap geeft ons een gevoel van vooruitgang ( door Bob Dylan terecht als verarming betiteld) dat het ethische en politieke leven ons niet kan geven. Alleen de wetenschap heeft derhalve de macht om ketters tot zwijgen te brengen. Tegenwoordig is het de enige institutie die gezag kan opeisen, en net als de kerk in het verleden heeft zij de macht om onafhankelijke denkers kapot te maken of uit te sluiten ( en doet dat ook). In feite levert dus ook de wetenschap geen vast beeld van dingen op, maar door denkers die te ver afdwalen ( denk aan de reacties destijds op Freud of Lovelock) van de gangbare orthodoxe wetenschappelijke praktijken te censureren, behoudt zij vooralsnog de troostende illusie van 1 vastgesteld wereldbeeld.

Zoals de wetenschap door haar fundamentalistische beoefenaren wordt beschreven is zij de ultieme uitdrukking van de Rede. Echter: de oorsprong van de wetenschap ligt niet in rationeel onderzoek, maar in geloof, magie, bedrog. De moderne wetenschap triomfeerde niet over haar tegenstanders door haar superieure rationaliteit, maar door het bekwame gebruik van retoriek en de kunst van de politiek (sofisterij). En dan al die regeltjes: volgens Karl Popper zou het beperken van het beoefenen van de wetenschap door regels van methodes de groei van kennis vertragen, of zelfs stoppen. Maar kijk naar de praktijk, naar Einstein of Darwin: de grootste wetenschappers zijn nooit gebonden geweest door wat als de wetenschappelijke methode wordt beschouwd, goddank. Anders waren hun theorieen  al in de kiem gesmoord.

Niet alleen de oorsprong, maar ook de vooruitgang van de wetenschap ( en van het gehele leven overigens) komt voort uit het handelen tegen de rede in.

De wetenschap moedigt ons aan te geloven dat wij in tegenstelling tot enig ander dier de wereld der natuur kunnen begrijpen, en die bijgevolg aan onze wil kunnen onderwerpen. Stelletje fraaie schatbewaarders zijn we dan.. De wereld is een half-chaos die mensen slechts voor een klein deel kunnen hopen te begrijpen. De wetenschap kan niet voldoen aan de menselijke behoefte om orde in de wereld – of in onze hoofden te vinden. Enkel mentale/emotionele afstomping kan dat enigszins, met de lelijkheid en ontmenselijking die daarmee gepaard gaat. Zelfs de meest basale kenmerken van onze alledaagse ervaringen kunnen bedrieglijk zijn. Zo is naar mijn mening de kern van Einstein`s kwantummechanica juist de verandering van de wereld door haar waarnemers; en de belangrijkste waarde van de wetenschap dat zij aantoont dat de wereld , zoals wij die elk op onze eigen manier waarnemen,  een hersenschim is.

Humanisten geloven dat we, als we de waarheid eenmaal kennen, vrij zullen zijn. Door dit te bevestigen verbeelden zij zich dat zij wijzer zijn dan denkers uit vroeger tijden. In feite bevinden zij zich in de greep van een vergeten religie.

Wanneer mensen een niet onderzocht leven leiden, hollen zij achter illusies aan. Zij brengen hun leven door met het zoeken naar plezier of het wegvluchten voor pijn, maar beide gaan onherroepelijk voorbij. Ware vervulling ligt in onveranderlijke dingen. Menselijke kennis is een ding, menselijk welzijn is iets anders. Er is geen vooraf bepaalde harmonie tussen deze twee ( lees Sloterdijk of Epicurus). Een voorbeeld hiervan is de mementheorie: mensen zijn clusters van ideeen en overtuigingen, waarvan wordt verondersteld dat zij op ongeveer dezelfde manier met elkaar wedijveren als genen dat doen. Net als in de biologische evolutie is er in het leven van de geest een soort natuurlijke selectie van memen, waarbij de sterkste memen overleven.

We bedriegen onszelf dus om anderen beter te kunnen bedriegen ( al eerder opgemerkt door Wright). De evolutie zal selecteren op een mate van zelfbedrog, waarbij zij sommige feiten en motieven onbewust maakt om het bedrog dat wordt gepleegd niet te verraden door de subtiele tekenen van zelfkennis.

Alleen gekwelde mensen willen waarheid; de mens wil net als andere dieren voedsel en succes en mannen, geen waarheid. Behalve als de geest gekweld door een innerlijke spanning de hoop heeft opgegeven op geluk; dan haat hij zijn levenskooi en zoekt verder…

 

 

Advertenties

Over Rebekka Eliza Dorothea Nirel Engels

Disillusioned words like bullets bark....Dat zijn woorden vol desillusie die blaffen als honden, als kogels. De klanken versterken de woorden. Wanneer blaffen de gedesillusioneerde woorden als blaffende kogels? Dat doen ze als menselijke goden hun doel najagen...( Bob Dylan begrijpt mij wel✌️)
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s