De onvervulbare Wet 1

Hoge eisen, schuld en angst – kenmerken van het christendom ( en elke andere fundamentalistische religie ) waarin men enerzijds onmogelijk hoge eisen stelt en anderzijds een onevenredig grote nadruk legt op zonde en schuld. Je zou het net zo goed angst-religie kunnen noemen. Schuldgevoel kan al bij jonge kinderen uitlopen op een zich verdoemd weten. Aanvankelijk kan het gevoel overheersen het verprutst te hebben, maar naarmate de tijd verstrijkt kom je tot een heel doordringende ervaring eeuwig verlaten te zijn. Omdat er echter geen sprake is van bewustzijsstoornissen en alles helder ervaren wordt, kan dit een enorm lijden betekenen. Het aanvankelijke waardeloosheidsgevoel neemt toe, het zondebesef groeit, en hopeloosheidsgevoelens worden sterk bevorderd.

De christelijke leer ten aanzien van de zondigheid van de mens is diepgaand. Het stelt dat het hele menselijke geslacht sinds het gedonder in de Hof van Eden zondig en verdorven is. De mens is innerlijk gevangen door zijn gebondenheid aan de neiging tot het kwade; hij is vol haat, jaloezie en wantrouwen. Mocht hij hiertegen willen strijden en proberen een beter mens te worden – hij kan het niet. Hij is hulpeloos en niet in staat tot het goede.

De christelijke leer gaat echter ook ( daarin zit de sterke paradox waar nog geen geestelijke het antwoord heeft kunnen geven) uit van persoonlijke verantwoordelijkheid. De mens zondigt niet als gevolg van omgevingsfactoren, maar is gevangen in kwade wil. Dit “gevangen in kwade wil”drukt beide elementen van de paradox uit. De mens zit vast, is gepredestineerd, maar wordt tegelijkertijd aansprakelijk gesteld! Hij kan niet anders dan kwaadwillen, maar is daarom niet minder schuldig! De wanhoop die met dit schuldbewustzijn samen kan gaan, is in staat mensen te ruineren als er geen “verlossing” wordt gevonden. De ingestampte overtuiging dat de mens zelf niet in staat is tot enig goed tesamen met het visioen en de norm van volmaaktheid dat hem wordt voorgehouden, doet hem steeds beschaamd staan over zichzelf.

Gevolg hiervan is dat er tussen geloof en gedrag een onoverbrugbare kloof ontstaat; de mens schiet in zijn handelen altijd tekort ten aanzien van wat hij gelooft. Er is geen positieve participatie mogelijk bij het vechten tegen de zonde. Geloven dat je wel degelijk een positieve bijdrage kunt leveren is een teken van trots, en trots is slecht. Door in gebreke te blijven bij het erkennen van je afhankelijkheid van God bewijs je eens te meer hoe vast je zit in de zonde. Wordt de mens verlost ( door krachten buiten hemzelf uiteraard), dan is dit meer dan hij verdient. Wordt hij verdoemd, dan is dit precies wat hij verdient. Er is of genade of rechtvaardigheid.

Deze opvatting van verlossing heeft psychologisch gezien een tirannieke uitwerking. Het constante bewustzijn van tekortschieten kan leiden tot onopgeloste wanhoop en extreme zelfafkeer. Zo kan iedere expressie van assertiviteit zondig worden geacht, want christelijke/goddelijke liefde (Agape) staat gelijk aan volkomen zelfopoffering. In dit idee kan men geen onderscheid maken tussen egocentrische zelfgerichtheid en een gezonde vorm van zelfliefde. Dit resulteert in eindeloze zelfbestraffing en zelfkritiek, zonder te durven/mogen willen dat er iets gebeurt dat de hulpeloosheid teniet doet, en het idee dat men het meest voldoet aan Gods wil door zo min mogelijk te geloven in eigen vermogens.

Een dergelijk geloof kan leiden tot infantilisme, en belemmert echte individuatie. Want de mens is nietig en slecht, een ellendige zondaar; maar evengoed moet hij proberen vlekkeloos te zijn en perfect. Tevens worden er maar weinigen uitverkoren en het ligt aan God wie dit zijn. Toch is juist de mens er zelf voor verantwoordelijk als hij hier niet bij hoort. En er niet bij horen betekent: eeuwige verdoemenis. De goede dingen die de mens bereikt worden hem in genade geschonken, en een gevoel van trots hierover vormt een bevestiging van zijn zonde. Voor tekortkomingen en mislukkingen draagt de mens echter wel de volle verantwoordelijkheid.

Kortom: men leert dat men hulpeloos is, geen controle over de situatie heeft, de situatie ( en het hele leven ) niet beheerst. Een situatie is onbeheersbaar als de kans dat deze situatie optreedt onafhankelijk is van je reactie. Het maakt dus niet uit wat je wel of niet doet, de situatie doet zich hoe dan ook voor. In een niet beheersbare situatie is iemand hulpeloos. En een belangrijke oorzaak van een depressie of wanhoop ligt in de overtuiging dat handelen geen zin heeft. In de religieuze context hiervan zijn de positieve of negatieve waarde van gebeurtenissen dus ook van minder belang dan de beheersing die je denkt te hebben over deze zaken. Juist datgene wat ons zelfachting en een gevoel van bekwaamheid geeft, en met name de waarneming dat onze eigen handelingen de gebeurtenissen beheersen, worden binnen het christendom volledig onderuit gehaald. En hoe meer je dit idee toeschrijft aan eigen tekortkomingen, hoe lager je zelfbeeld wordt.

Gelukkig is mijn naam Jezebel..( 1 Koningen 16) Jezebel, Iron and Wine

who’s seen jezebel?
she was born to be the woman we could blame
make me a beast half as brave
i’d be the same…

Advertenties

Over Rebekka Eliza Dorothea Nirel Engels

Disillusioned words like bullets bark....Dat zijn woorden vol desillusie die blaffen als honden, als kogels. De klanken versterken de woorden. Wanneer blaffen de gedesillusioneerde woorden als blaffende kogels? Dat doen ze als menselijke goden hun doel najagen...( Bob Dylan begrijpt mij wel✌️)
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Een reactie op De onvervulbare Wet 1

  1. Jafeth zegt:

    Wat weet jij zaken toch telkens tot op het bot te ontleden; en immer vanuit een diep inzicht in datgene wat je in al je varieteit aansnijdt – een genot om te lezen! Wellicht kunnen we de fundamentalistische Christenen, Joden alsmede Moslims samenbrengen om een scary pact te smeden tegen de verdoemde rest van de wereld? (als theoloog heb ik uiteraard m`n connecties…) En dat reisje Jeruzalem met voldoende semtex, botuline en plutoniumstof op zak vind ik derhalve een zeer goed idee uit jouw onuitputtelijke stroom wereldverbeterende maatregelen!

    X, Jafeth.

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s