Dieptepsychologie a la Dostojewski deel 1

http://youtu.be/sSbqm7ZK_9s

Een vriend van me zei het laatst heel treffend: “Wanneer iedere psycholoog/psychiater ipv het oeuvre van Freud alle werken van Dostojewski in de kast had staan en als leidraad gebruikte leek me de beroepsgroep een stuk vruchtbaarder, en zeker weten een stuk menselijker”.

In de meeste gevallen zijn mensen, gekken en misdadigers inderdaad veel naiever en simpeler van hart dan wij gewoonlijk aannemen. Wij zelf trouwens ook. Ik moet denken aan de personages uit het boek “De Gebroeders Karamazow”, en dan met name aan de jongste zoon, Aljosja. Hij doet me een beetje denken aan prins Mysjkin, alias “de idioot” uit het gelijknamige boek van Dostojewski.

Deze Aljosja, wiens moeder reeds overleden was toen hij een peuter was maar die de rest van zijn leven helder in zijn herinnering gegrift bleef staan, was een mensenvriend in de ware zin des woords met een diep verlangen om uit de duisternis van de wereldse boosheid op te stijgen naar het licht van de liefde. Er was iets in hem dat de indruk wekte dat hij geen rechter over de mensen wilde spelen en voor niets ter wereld een oordeel wilde uitspreken. Het leek soms wel alsof hij alles toeliet al had hij vaak bitter verdriet. Hij ging zo ver in zijn verdraagzaamheid dat niemand hem meer in verbazing kon brengen of doen schrikken. Iedereen hield van deze jongeman, waar hij ook kwam. Zelfs zijn vader, de ruwe,bandeloze en verdorven Fjodor Karamazow die nooit naar een van zijn drie zoons had omgezien, was dol op hem. Hij zei tot Aljosja: “ik voel dat jij de enige mens ter wereld bent die mij niet heeft veroordeeld, mijn lieve jongen, ik ben nog niet zo afgestompt dat ik dat niet meer voel”.

Aljosja geloofde in wonderen, net als ik. Volgens mij is een dergelijke houding niet te wijten aan mysticisme of fanatisme. Wonderen brengen een realist nooit in de war. Het zijn namelijk niet de wonderen die zo iemand aan het geloven brengen, maar deze wonderen worden geaccepteerd als een natuurlijk feit dat tot dusverre onbekend is gebleven. Aljosja geloofde in de waarheid, de waarheid van de liefde; hij zocht er in alle eerlijkheid naar en nadat hij die eenmaal gevonden had wilde hij zich daar met alle kracht van zijn ziel voor inzetten. Hij verlangde ernaar een verschil te maken in het leven van anderen en was bereid om daarvoor alles in te zetten, zelfs zijn leven. Hij had zichzelf nooit belogen, dat was de kern. Want hij die zichzelf beliegt en zijn eigen leugen gehoor schenkt, is op het laatst niet meer in staat te onderscheiden wat waar is in hem zelf en anderen; en daarmee verliest hij alle achting voor zichzelf en de anderen. En tenslotte zal zo iemand tengevolge van al dat liegen ( tegen zichzelf) volkomen verdierlijken. Hij die zichzelf beliegt, houdt er voor alles van de beledigde te spelen.

Dostojewski schreef in het personage van de starets: “er leeft in het volk veel geduldig gedragen leed: het is een leed dat zich in zichzelf terugtrekt en dat zwijgt. Maar er is ook een verdriet dat uitbarst, dat losbreekt in tranen en zich uit in een zingend klagen. Vooral bij vrouwen treft men die vorm aan. Het is niet minder zwaar te dragen dan het zwijgende verdriet. Het klagend jammeren is slechts bij machte het hart nog meer te verscheuren, nog dieper te breken. Zo`n verdriet is ontroostbaar en het voedt zich zelf aan het gevoel van zijn ontroostbaarheid. Zo is het lot, moeders, dat jullie op aarde beschoren is. En laat je niet troosten, je moet je niet laten troosten; treur om je verlies. Je moet voor niets en niemand bang zijn. Als je ergens berouw van hebt dan vergeeft god alles. Er is op de hele wereld geen zonde die niet vergeven wordt aan hem die oprecht berouw heeft. Vergeef diep in jezelf alles aan degenen die jou beledigden, en verzoen je oprecht met hen. Berouw hebben is reeds liefhebben. Als je liefhebt dan ben je reeds met de ander verzoend. Met liefde wordt alles vrijgekocht, alles gered. Mijn god, is er behalve Fjodor uberhaupt een man op deze wereld die zo`n diep inzicht heeft in deze zaken?

Het boek “De Gebroeders Karamazow” is dermate diep en rijk aan inzichten, dat het ondoenlijk is om de kern ervan binnen enkele paginas weer te geven. Dat is dus ook beslist niet mijn bedoeling: wanneer je wilt weten waar dit verhaal om draait, dien je het absoluut zelf te lezen. Beter schrijf ik in een paar delen enkel op wat mijzelf zo aansprak en is bijgebleven in dit boek.

Daarnaast: haalt niet ieder mens iets anders uit dit soort boeken? En is het niet juist zo dat niet iedereen dezelfde boeken kan “verteren”, waardoor je het zo zou kunnen stellen dat het niet zozeer de boeken zijn die de mens vormen, maar wellicht in even grote mate de mensen ( onbewust soms) de boeken kiezen die bij hun vorming passen? In deze trant verder redenerend zou je kunnen stellen dat er behoorlijk wat mensen zijn die van nature neigen naar een “dieet van zoete koek” dat door anderen wordt opgediend..

Terug naar Aljosja en de starets:”als je eerst eens ervaart wat actieve liefde is. Probeer je naaste echt en voortdurend lief te hebben. Naarmate je meer zult liefhebben zul je meer overtuigd raken van de onsterfelijkheid van de ziel. Als je in je liefde voor je naaste zou kunnen gaan tot volledige zelfverloochening ( niet erg “hip” he, haha – voor zoiets wordt je tegenwoordig bijna gedwongen opgenomen) dan zul je zeker geloven en geen enkele twijfel of terughoudendheid zal zelfs in je ziel kunnen opkomen. Ook al erger je je aan individuen, dan nog heb je reeds veel gedaan omdat je dit zelf zo diep en eerlijk kon doorzien. Dat wat je in jezelf verkeerd vindt, wordt reeds door het feit dat je hebt gezien en onderkend, gezuiverd. Wees nooit beducht voor je eigen kleinheid als het erop aankomt de liefde te vinden; laat je daarbij zelfs niet al te zeer afschrikken door je slechte daden. Niets troostenders valt hierover te zeggen, want de actieve liefde is in vergelijking met gedroomde/verliefde liefde een harde en beangstigende zaak. Actieve liefde houdt een keuze in, en betekent hard werken en volhouden.”

“Als iets een slecht mens tot een ander en beter mens kan maken, dan is dat alleen de wet die in het schuldbewustzijn van het eigen geweten tot uiting komt”. Sommige mensen hebben een onstuimige ziel. Maar hun verstand is geketend. Zij behoren tot degenen die een grote en nog niet tot oplossing gebrachte gedachte in zich omdragen – zij hebben het verlossende antwoord voor hun denken nodig. Heb geen angst om je zonde, ook al besef je er de zwaarte van; wees alleen rouwmoedig. Stel echter geen voorwaarden. Ik herhaal: verhef je niet boven anderen, noch voor de kleinen, noch voor de groten. Wees niet haatdragend jegens hen die jou verstoten, beschimpen en belasteren”.

Toen Mitja, Aljosja`s broer, vertelde over zijn dubbele gevoelens ten opzichte van Katerina Iwanowna, beschreef hij wat er door hem heen ging op het moment dat Katerina vanuit haar goedheid hem een grote dienst bewees. Mitja beschrijft wat er door hem heen ging: “zij was op dat ogenblik mooi door de adel van haar optreden en omdat ik een schurk was; zij was groot door haar edelmoedigheid, door het offer dat zij bracht, en ik was een luis. Van deze schurk en luis hing zij nu af, met ziel en lichaam, helemaal. Zij kon geen kant op. En het leek me toe dat ik juist daarom te werk zou gaan als een luis, als een kwaadaardige tarantula zonder een schijn van medelijden.Het was mijn eergevoel! Ik had lust om een allergemeenste zwijnenstreek uit te halen: haar spottend aan te kijken en haar dan met precies zo`n intonatie op het lijf te vallen. Werkelijk heb ik toen een aantal seconden met een verschrikkelijke haat naar haar gekeken; een haat die maar een streep van de dolste diepste liefde verwijderd is!”.

Steekt dat echt zo in elkaar bij jullie mannen? Is jullie ego dermate belangrijk, of jullie testosterongehalte dermate onoverkomelijk dat jullie altijd “de meerdere”, “de sterkere” , de “machtige” willen blijven? Die Mitja had immers integendeel in zijn binnenste diep moeten buigen voor Katerina vanwege zoveel ootmoed en goedheid..

Advertenties

Over Rebekka Nirel Engels

Disillusioned words like bullets bark....Dat zijn woorden vol desillusie die blaffen als honden, als kogels. De klanken versterken de woorden. Wanneer blaffen de gedesillusioneerde woorden als blaffende kogels? Dat doen ze als menselijke goden hun doel najagen...( Bob Dylan begrijpt mij wel✌️)
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Een reactie op Dieptepsychologie a la Dostojewski deel 1

  1. Werkelijk boeiend! Ben je misschien van plan nog meer van dit soort stukjes te maken? Ik hoop het! Ik ben in ieder geval behoorlijk verbluft. Ga beslist zo door.

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s