moeder worden

Wanneer een vrouw moeder wordt, gaat er een hele nieuwe wereld voor haar open . Een wereld waarin uitputting en beproeving hand in hand gaan met blijdschap en intense liefde.

Vanaf de geboorte van je allereerste kind zou je eigenlijk gefeliciteerd moeten worden met : “welkom in de wereld van het grootste geluk, van permanente zorgen, alertheid en schuldgevoel, schat!”
Want het welzijn en de veiligheid van je kind zullen vanaf die eerste seconde altijd de boventoon voeren , samen met bovengenoemde emoties – en dan ook echt ieder moment van de rest van je leven. Ga er maar aan staan.
Moeders in mijn omgeving probeerden het me destijds weleens uit te leggen, maar echt begrijpen deed ik het, voordat ik m`n eerste kind kreeg, nog niet. Het moederschap is iets dat je pas echt ten volle kunt begrijpen als het zich aandient en je het zelf ervaart.
Een moeder houdt onvoorwaardelijk van haar kind, dat is de norm. Als dit niet het geval is, keuren we dat af of vinden we het erg. Pas als er een gebrek aan is, staan we er echt bij stil. Maar het is niet juist om die onvoorwaardelijke moederliefde zomaar voor lief te nemen. Laten we juist even stilstaan bij de wonderbaarlijkheid van die moederliefde.
Wanneer kinderen klein en hulpeloos zijn, is het niet zo moeilijk van ze te houden. Ze putten je uit, doen ( niet zijn!) soms verschrikkelijk vervelend en er zijn momenten dat je er even doorheen zit. Maar je echt opzettelijk kwetsen? Dat doen kinderen niet .
Pubers en volwassen kinderen daarentegen kunnen een stuk venijniger en gemener optreden. Hoewel de band met mijn moeder nu sterker dan ooit is, was dat ook weleens anders. Zeker in de pubertijd en tijdens mijn eigen huwelijk kreeg mijn moeder het vaak zwaar te verduren.
Omdat ik het lastig had met mezelf, maakte ik ook haar het leven lastig. Ik weet dat ik haar in die tijd veel verdriet heb gedaan. Ik heb haar soms gekwetst door dingen te zeggen en doen waarvan ik wist dat het haar pijn zou doen.
Inmiddels zijn we eeuwen verder. Als ik op die periode terugkijk, kan ik me nog steeds verwonderen over de volhardendheid van mijn moeders liefde voor mij. Als ik ooit iemand zou leren kennen die mij zo behandelde als ik toen deed, was ik keihard de andere kant opgerend. Ik maak nu exact hetzelfde mee met mijn eigen oudste dochters. Gelukkig kan ik het plaatsen, omdat ik weet hoe klote zij zich wel helemaal moeten voelen als ze dit soort smerige streken met mij uithalen. Zij weten tot in iedere porie dat mijn liefde sterker is dan dat.

Vaak sta ik er niet bij stil dat mijn moeder niet wegrende. De onvoorwaardelijkheid van moederliefde is iets dat wordt verwacht. Vanuit de maatschappij, vanuit het kind én vanuit de moeder zelf. Als mijn moeder wel was weggerend, dan hadden we pas gezegd dat er iets was. Gek he..
Moederliefde blijft dus een wonderbaarlijk fenomeen waar best wat vaker bij stil mag worden gestaan. In elke andere relatie kun je iemand nog zo lief en leuk vinden, op een gegeven moment is er een laatste druppel die een overstroming veroorzaakt. Alleen moeders hebben een emmer die nooit lijkt over te lopen.

Soms is die emmer loodzwaar en misschien zouden ze ‘m soms zélf willen laten overlopen. Maar ze blijven ‘m bij zich houden, onvoorwaardelijk.
Die zuivere moederliefde is de ultieme liefde. Eén die eigenlijk alleen begrepen kan worden als ‘ie wordt gevoeld.

Advertenties
Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Open brief aan DOTAN Harpenau

Lieve Dotan,

 

ik ben benieuwd waar je nu zit, en vraag me af of je een beetje rust in je kop aan het krijgen bent ver weg van die grote massa wraakzuchtige en moralistische extremisten hier in Nederland. Ik hoop dat je je heart ge-dragd hebt naar de plek waar je hart thuishoort. Als ik weg zou moeten, ging ik naar Palestina of naar een wijs oud woud…  En mijn hart gaat ook uit naar je moeder….. het is ( weet ik uit eigen ervaring)  bijna ondraaglijk om te zien hoe je kind te grazen wordt genomen. Weet je Dotan, ik volg al meer dan tien jaar geen “nieuws” meer – simpelweg omdat het me teveel raakt, en ik niet in de wieg ben gelegd voor ramptoerist ( zo voel ik me namelijk wanneer ik hoor dat er kindertjes in Bucharest onder de grond leven, maar hen met geen mogelijkheid persoonlijk kan opzoeken en helpen). En toch is jouw “nieuws” naar mij toe gesijpeld. Niet voor niets vermoed ik. Want ik wil proberen om die waan-van-de-dag-zeepbel rondom jou door te prikken.

Weet je wat het eerste was wat door me heen ging toen ik hoorde dat “ze” ( er schijnt nogal wat bloeddorstig volk vrij rond te lopen in Nederland) het op jou ( eenling, minderheid) gemunt hebben? Ik dacht: “godverdomme! En al die gasten hebben ook nog het gore lef om op 4 mei fucking de Tweede Wereldoorlog te herdenken?! Hoe hypocriet kun je verdomme zijn?!!” . En eigenlijk blijft dat gevoel nog steeds hangen – samen met een HUGE verbijstering over de impulsiviteit en hardheid van veel mensen in the first place. Nu moet ik je allereerst vertellen dat ik een achterhaald mens ben, behoorlijk ouderwets, want nogal wars van social media en kotsend van kudde-denken ( of noemen ze dat politiek-correct?) dus zal dit relaas weinig impact hebben( behalve een paar duizend boze Linked-in-connecties, waarmee ze hun ware aard meteen verraden, haha).

Toch heeft het ronduit trieste nieuws aangaande de ( hardnekkige!) volksaard van veel Nederlanders mij dusdanig bij de strot gegrepen, en laat het mijn toch al warme bloed dusdanig koken dat ik genoodzaakt ben mijn onbeduidendheid even terzijde te schuiven. Van de boze reacties die ik op Linkedin kreeg omdat ik het voor jou opnam, kreeg ik al urenlang hartkloppingen. Ik moet er niet aan denken wat jij – nu het merendeel van het domme klootjesvolk meent met de vinger naar jou te mogen wijzen ( NOT) – doormaakt. Het druist regelrecht in tegen de opgestelde ( maar niet nageleefde) Universele Rechten van de Mens! Ik snap sowieso niet waarom niet ieder weldenkend mens in Nederland een lans voor jou breekt momenteel – juist nu. Godverdomme, moet je eerst dood ofzo? Weinigen die hun hand in eigen boezem steken he? Maar wel wijzen met die puntige vingertjes.

Desmond Tutu krijgt weer eens gelijk met zijn vlijmscherpe en o zo toepasselijke uitspraak “If you are neutral in situations of injustice, you have chosen the side of the oppressor”  Net zoals ongeveer 90% van de Nederlandse bevolking tijdens WO-2 dus: naaiers, lafbekjes, verraders, meelopers. Er is naar mijn mening NIETS veranderd in de smerige mentaliteit van het grootste deel van het Nederlandse volk sinds 1940-1945. Maar hypocriet en laf en politiek-correct ( Fuck dat allemaal!)  als ze zijn, houden ze wel 2 minuten hun bek op 4 mei. Nadat ze jou er flink van langs hebben gegeven natuurlijk, of hun mond houden richting de Dotan-haatzaaiers, wat ik net zo verwerpelijk vind ( zijn mensen echt zo achterlijk dat ze de link niet zien tussen wat de SS-ers deden, de agressors en dictators van tegenwoordig doen en hun eigen gedrag, dat van exact dezelfde aard is, namelijk met z`n allen een minderheid of een eenling die zich amper kan verweren, compleet vernielen – of zwijgend toekijken terwijl dat gebeurt?) Wat zoveel Nederlanders op dit moment over jou heen gooien, daar valt alles, alles wat jij ooit hebt gedaan en zult doen een ziljoen keer bij in het niet. Ongelofelijk hoe hard mensen kunnen zijn ….. Desmond Tutu , Bob Dylan en de andere wijzen van deze aarde zullen jou er echter geen steek anders om aankijken, en jou niets aanrekenen Dotan. Die lachen er alleen maar om, samen met jou – niet om jou; want welbeschouwd is het echt een goede grap wat jij gedaan hebt, echt. Jij hebt hiermee de complete illusie van social media en de verderfelijkheid ervan aangetoond. Wat de rest, de booskijkers betreft: fuck `em, daar wil je niet eens mee besmet worden joh, met die fingerpointers. Allemaal negatieve energie: moge het op henzelf terugkaatsen.

Etiamsi omnes, ego non!

Dotan, ik zeg je eerlijk dat ik vrijwel alleen het nummer “Let the river in” van jou goed ken, erop dans met m`n jongste, en het zing en speel . Geloof me ( en dat zul je zeker wanneer je mijn werkelijk geniale muzikale helden kent): jij bent fenomenaal, jongen. Ik schaar jou onder bij Bob Dylan, Ryan Adams, Van Morisson, Joe Purdy, Iron and Wine, Idiot Wind, Leonard Cohen, Nick Drake, Fink, Eels, Bon Iver, Damien Jurado. Jouw stem is een regelrecht godsgeschenk, en in jouw ogen zie ik een karakter, nadenkendheid, kritisch-vriendelijkheid en een kwetsbare kracht waar je “u” tegen zegt. Ik kan het weten: ik heb  jaren letterlijk op straat geleefd. Dan leer je ogen feilloos lezen. En jouw ogen deugen, Dotan, no doubt.

Weet je, er is iets wat ik niet zo goed begrijp ( en jij ws ook niet, als oprecht mens). Klopt het dat deze hele heisa al van jaren geleden dateert? WTF? En dat er inderdaad ophef is ontstaan omdat jij jezelf oa. geliked en becommentarieerd zou hebben of hebt? Haha, nou EN?! Als ik zo slim met computers was als jij bent, had ik dat ws in tienduizend-voud gedaan! Want ten eerste is het natuurlijk bij de beesten af dat je het als artiest ( of mens uberhaupt) kennelijk moet hebben van de aandacht of likes of commentaren op social media. In mijn ogen ben jij dus op de meest wijze manier met die zieke, on-wijze social media omgesprongen: gebruiken in je voordeel! Want wat is social media nu helemaal? Laten we eerlijk zijn: niets anders dan gebakken lucht. Een zeepbel, zo je wilt. Een illusie. Het draait enkel om de waan van de dag, en o mijn god wat maakt het dat tot een potentieel dodelijk wapen!

Heb je “gelogen”, zeggen ze? So what? Ben jij ook maar 1 mens buiten jezelf verantwoording verschuldigd? Dacht het niet! Daarnaast: niets van wat jij ooit doet of hebt gedaan, kan ooit jouw waarde als mens doen devalueren! Waar zijn de mensen nu die jou eerst op handen droegen? Ik kan ze niet horen, ik hoor ze niet ( wederom de laffe volksaard natuurlijk – bang dat een ander er aanstoot aan neemt). Ik hoop je een hart onder de riem te kunnen steken met mijn 1-vrouws-actie, en anders met het beste voorbeeld dat ik je kan schenken om je te tonen hoe je het best met dit soort grote groepen sneue types omgaat: zie hieronder.

Bob Dylan is al z`n godganse carriere van van alles en nog wat beschuldigd, doodgewenst, bedreigd, uitgejouwd, als ongewild spokesman en verrader neergezet. ( zie het dus als een eer, zodra je dat kunt: er zijn jou heel wat grootheden voorgegaan) .Maar weet je? Hij besefte al heel vroeg de nietigheid van dit soort onderkruipsels-gedrag – al zijn ze met miljoenen.  Noemen ze hem Judas, tijdens z`n eigen concert notabene? Prima: Bob heeft genoeg  kloten om bij zichzelf te blijven, de relativiteit ervan in te zien, zegt kalmpjes: “I don`t believe you” , en dan tegen z`n band: “Play it fucking loud!” Jij hebt ook kloten genoeg om al die hufterige Nederlanders op hun plek te zetten Dotan; gewoon door jezelf te zijn. Je hoeft niet door het stof, je hoeft niet te kruipen, je mag je hoofd in alle waardigheid oprichten. Want dat is iets wat NIEMAND ( ook die walgelijke A. de V. die het z`n strot uit krijgt dat jij een morele grens over zou zijn gegaan: haha, die lijdt duidelijk aan het “ik-ben-god- en-mag-oordelen-vellen”-syndroom) jou ooit af kan nemen, tenzij jij hen dat zelf toestaat jongen.

Jij hebt het beste gedaan wat je met die verderfelijke, mens-onterende social media ( die hier het slechtste in de mens naar boven brengt) kunt doen: opblazen die zooi! Het zegt NIETS over jouw geloofwaardigheid ( en als iemand dat wel vindt, dan moet diegene maar heel snel beginnen met in zichzelf te gaan geloven ipv in anderen). Zonder dollen: mensen moeten maar eens leren om op zichzelf te vertrouwen in plaats van op hun “idolen” ( daar word je nl blind van). Jij bent een spiegel voor heel, heel veel mensen – en in de spiegel kijken is iets wat de meeste mensen het allermoeilijkst vinden, Dotan. Daar worden ze nijdig van – en dan krijg je dit soort ( grootschalige) uitwassen. Waait wel weer over hoor; want het klootjesvolk heeft om de zoveel weken nieuwe slachtoffers, vers bloed en nieuwe negativiteit nodig ( de reden waarom ik geen tv kijk of radio luister. Ik distancieer mij van dat soort vermaak – ik spit liever in m`n tuin, inderdaad). Groot gelijk dat je een tijdje wegblijft dus! Bedenk maar dat het er in de geschiedenis van de mensheid nooit anders aan toe gegaan is. De oude Romeinen gooiden hun minderheden-met-kloten letterlijk voor de leeuwen, de Nederlanders gaven in groten getale hun joodse of zigeunerburen aan bij de Duitsers ( of net zo kwalijk: hielden hun bek en keken toe, net zoals ze nu met jou doen), en de joden op hun beurt ontnemen tegenwoordig de palestijnen hun rechtmatige grondgebied onder dezelfde gruwelijkheden als ze zelf een paar decennia geleden moesten ondergaan ( begrijp jij het nog?). Homo homini lupus ( en geef mij dan duizendmaal liever de wolf).

Succes lieve Dotan, en alle sterkte van de wereld gewenst: ik denk met alle warmte die ik in me heb aan jou ( genoeg om de hele wereld te verwarmen, geloof me maar). Als je een tijdje ergens anders wilt onderduiken, voel je dan vrij om hier in het boerenknollenveld te logeren, in de tuin te werken en muziek te maken. Je kunt het vast prima vinden met m`n dochters; en geen hond die jou hier herkent ( niet voor niets kwam Bob Dylan juist naar deze streek toen hij zelf eventjes undercover wilde).

Het goede overwint altijd Dotan, ALTIJD.

 

 

 

 

Geplaatst in Geen categorie, Gezondheid en welzijn, karaktertrekjes, Levensbeschouwing, matters of the heart, Muziek, ratio versus emotie, rebellie versus volgzaamheid, samenhang, wild en rebels, zelfveroordeling en -vergeving | 5 reacties

Het maakt niet uit, mam ( Dylan ontleedt)

“Slangen, addergebroed zijn jullie” , zei Jezus. En, nog een graadje heftiger: “denk maar niet dat ik gekomen ben om vrede op aarde te brengen. Ik heb geen vrede bij me, maar een zwaard”. Taal naar mijn hart ( en ws voor een ieder die de context van deze woorden kent), want dat heb je soms met botsende waarden of met idiote tradities die elkaar voor de voeten lopen. Onder wat wij “beschaafdheid” noemen (en waarbij dergelijke heldere uitspraken taboe zijn) loopt zoiets uit op een spiraal van onverschilligheid. De heftige uitspraken van Jezus hier weerspiegelen daarentegen juist het tegendeel van onverschilligheid. Ik ben er dol op: op betrokkenheid. En op vlijmscherpe woorden die precies de vinger op de zere plek leggen – als de situatie dat vereist.

Bob Dylan is mijn aardse Jezus. Nergens in welke literatuur ook ( oke behalve misschien in de Bijbel en Nag Hammadi- geschriften) vind je teksten met een dergelijke diepgang, scherpzinnigheid en vele, vele te ontrafelen laagjes en sluiers. Bob`s teksten zijn mijn houvast, mijn troost en mijn paradijs.  Neem hieronder stukjes uit z`n grootste meesterwerk ever, namelijk “it`s allright Ma ( I`m only bleeding)” . Het onbereikbare ideaal van iedere cum laude literatuurstudent.

Er is geen Dylansong waar ik in de afgelopen tien jaar zo vaak aan gedacht heb als aan It’s alright, ma (I’m only bleeding). Dit nummer leeft in mijn achterhoofd, en toch heb ik geen antwoorden op steeds dezelfde vragen:
Wat bedoelt Dylan eigenlijk?
Waar gaat It’s alright, ma (I’m only bleeding) over?
En meer van dat soort onzinnige vragen.
Zolang de song draait, zolang ik It’s alright, ma (I’m only bleeding) hoor, weet ik het precies. Maar ik kan het niet onder woorden brengen, het is niet concreet, niet tastbaar, niet in woorden te vangen wat het nummer doet, zegt of beter: de luisteraar toebijt.
Luisterend naar It’s alright, ma (I’m only bleeding) heb ik het gevoel uitgekafferd te worden en tegelijkertijd werken de woorden zalvend. Het is het gevoel van het scheiden, het trekken van een lijn tussen ‘zij’ en ‘wij’, het bepalen van de plaats. Wie staat waar.
In It’s alright, ma (I’m only bleeding) komen de grote thema’s – bij gebrek aan een betere term – voorbij. God, sex, macht, geld, leven, dood, om de meest voor de hand liggende te noemen.
Vraag me niet waar ze voorbij komen, ik kan het je zo niet zeggen. Nogmaals: It’s alright, ma (I’m only bleeding) is een gevoel, een gevoel alsof je te snel opstaat en het bloed uit je kop stroomt. Even is alles zwart, is er niets dan dat.
Dat ‘dat’ is It’s alright, ma (I’m only bleeding).
Uit puur cynisme heb ik wel eens geroepen dat, als ik dood ben, It’s alright, ma (I’m only bleeding) tijdens mijn begrafenis uit de boxen moet knallen. Inmiddels ben ik niet zo cynisch meer en werp ik It’s alright, ma (I’m only bleeding) voor de voeten van iedere toevallige passant, iedere kans die ik daartoe krijg.
Ik heb de antwoorden niet en toch moet ik over It’s alright, ma (I’m only bleeding) schrijven. Ik heb te lang met de song binnen de wanden van mijn schedel rondgelopen om niet over de song te schrijven. Ik heb de antwoorden niet, ik kan niet over de song schrijven. Het enige dat ik kan, is rondom de song lopen en beschrijven wat ik zie. Rondom It’s alright, ma (I’m only bleeding) schrijven.
Ik schrijf rondom, op zoek naar antwoorden.

 

Voordat ik couplet voor couplet langsga in mijn zoektocht naar antwoorden, nog dit: It’s alright, ma (I’m only bleeding) is muziek en literatuur, geen gedicht. De muziek is een essentieel onderdeel van It’s alright, ma (I’m only bleeding) en het eerste waaraan ik denk als ik de muziek hoor, is haast. Dylan speelt en zingt het nummer alsof hij haast heeft, alsof hij de tijd probeert in te halen, alsof hij bang is niet voldoende tijd te hebben om de song tot het einde uit te zingen. De gedachten van de zanger zijn al enkele regels verder dan de regels die op dat moment uit zijn mond komen, zo klinkt het.
Het klinkt als Sturm-und-Drang: als een onrustig overgangstijdperk (meestal toegepast op de adolescentie), maar nog meer als mijn foutieve, letterlijke vertaling: storm en drang, zó klinkt het.
En dan die titel.
Is het ooit opgevallen dat die titel, It’s alright, ma (I’m only bleeding), nergens in de songtekst voorkomt? Wel And it’s alright, Ma, I can make it en But it’s alright, Ma, if I can’t please him, om er eens twee te noemen, maar nergens die titel.
Die titel, laat ‘m eerst eens een aantal malen over je tong rollen, It’s alright, ma (I’m only bleeding). Proef het dualisme. Bitter, cynisch, sarcastisch?
Alles is okee, moeder (ik bloed alleen maar).
Alles is okee, picobello in orde. O ja, tussen haakjes, voor ik het vergeet, ik bloed.
Alles okee? Natuurlijk niet, je ziet verdomme toch dat ik bloed!
Wat heeft het te betekenen?
Ma is zijn moeder niet en het bloed uit de titel is zeker niet rood. Hij bloedt niet, hij lijdt, is aangeslagen.
Hij bloedt, hij is nog niet dood. Hij komt er wel weer bovenop. Alles is okee, ma.

 

It’s alright, ma (I’m only bleeding) begint, na een instrumentaal intro, met duisternis.

Darkness at the break of noon

Duisternis op het midden van de dag. Dat lijkt onmogelijk, een contradictie, maar iedere onmogelijkheid kent de uitzondering die de regel bevestigt. De uitzondering? Een zonsverduistering, een eclips.
Eén keer heb ik het genoegen gehad van een zonsverduistering, in de middag, wandelend door een tuin. Voor even leek alles stil te vallen. De vogels stopten met fluiten terwijl de maan voor de zon schoof. En alles werd donker. In It’s alright, ma (I’m only bleeding) valt het duister zelfs over de zilveren lepel.

Darkness at the break of noon
Shadows even the silver spoon

Duisternis over de zilveren lepel. De zilveren lepel. Denk aan de uitdrukking Born with a silver spoon in his mouth, wat zoveel betekent als geboren worden in rijkdom en weelde. Oud geld. Duisternis valt over degene die bij geboorte al rijk zijn, over oud geld.
De duisternis valt niet alleen over oud geld, ook over

The handmade blade, the child’s balloon

Bij the handmade blade denk ik altijd aan blade in de vertaling van lemmet, van mes, hoewel er meerdere andere mogelijke vertalingen zijn van blade.
Het handgemaakt mes. In hoeveel films wordt door een gedetineerde van een tandenborstel en een stukje metaal, of een scheermesje een steekwapen gemaakt? Te veel films, te vaak gezien, dat is wat ik voor me zie bij the handmade blade. The handmade blade, een handgemaakt mes contrasteert met the silver spoon, de zilveren lepel uit de voorgaande regel.
Kijk nog eens naar die regel:

The handmade blade, the child’s balloon

Twee elementen, het handgemaakte mes en de ballon, in een regel. Breng die twee elementen bij elkaar en je houdt een huilend kind met een kapotte ballon over.
De duisternis valt over oud geld, een handgemaakt steekwapen – geweld – en de ballon van een kind – onschuld.
Zo’n klein kereltje met een grote rode ballon aan een touwtje. Kijk hem blij wezen met zijn ballon. De vorm van de ballon, rond, zwevend in de lucht. De vorm als spiegelbeeld van de zon, de maan, de eclips.

 

The handmade blade,
The child’s balloon eclipses both the sun and moon

 

Dylan heeft ons bevrijdt van de moon / June / spoon-rijm.
Dylan is een grapjas. Hij neemt een cliché, scheurt het aan stukken en gebruikt de restanten.

Shadows even the silver spoon

Eclipses both the sun and moon

Is het nog te begrijpen? Je kunt het in ieder geval proberen, al heeft proberen geen zin:

To understand you know too soon
There is no sense in trying.

De dreiging is voelbaar.

 

Het tweede vers is een serie samengepakte uitroepen, uitmuntend in één van de meest geciteerde regels uit It’s alright, ma (I’m only bleeding), aan het eind van het vers. Maar ik moet niet vooruitlopen, beginnen bij het begin:

Pointed threats, they bluff with scorn
Suicide remarks are torn

Woorden om te proeven. Pointed threats zijn puntige dreigementen. Dreigementen die prikken, prikken in de ziel. Dreigementen die het denken lam leggen. Wat voor dreigementen zijn daartoe in staat? Dreigementen die bluffen met hoon, met verachting, aldus het tweede deel van de eerste regel.
En dan?
Suicide remarks zijn, letterlijk, opmerkingen over zelfmoord. Moet ik deze opmerkingen over zelfmoord zien als puntige dreigementen? Zijn opmerkingen over zelfmoord, of beter: dreigen met zelfmoord, niet vaak een schreeuw om aandacht?
Dit dreigen met zelfmoord, de opmerkingen over zelfmoord worden aan flarden gescheurd. Er mag niet over gesproken worden. De opmerkingen over zelfmoord worden niet serieus genomen. Verder gaan we:

From the fool’s gold mouthpiece, the hollow horn
Plays wasted words, proves to warn
That he not busy being born is busy dying

De opmerkingen over zelfmoord, en het ‘verscheuren’ van deze opmerkingen, uit de eerste twee regels, twee elkaar contrasterende ‘stemmen’ krijgen een vervolg. Een van de twee stemmen krijgt een gedaante in the fool’s gold mouthpiece, maar welke van de twee? Ik weet het niet.
Fool’s gold is ‘gekkengoud’, gesteente dat door de kleur aan wordt gezien voor goud, maar geen cent waard is. The fool’s gold mouthpiece is dus een mondstuk (van een blaasinstrument) – mogelijk van het daarop volgende hollow horn – gemaakt van gekkengoud.
En wat wordt er gespeeld op deze hollow horn – een blaasinstrument gemaakt van de hoorn van een rund – met het ‘gekkengouden’ mondstuk? Juist, wasted words, woorden die niet aan de luisteraar besteed zijn. Verloren woorden. Zijn deze verloren woorden de opmerkingen over zelfmoord? Absoluut.
Deze woorden bewijzen

That he not busy being born is busy dying

Hij die niet bezig is met geboren worden, is bezig met sterven. ( mijn lijfspreuk sinds decennia) Dit is, in een handvol woorden, de keuzemogelijkheid, de grondhouding. En mens richt zijn leven in met deze keuze in het achterhoofd, een mens leeft zijn leven alsof hij bezig is geboren te worden, bezig is te groeien, te leren, zich te ontwikkelen, of een mens leeft zijn leven met de dood voor ogen, wachtend op het einde, niet meer in staat ook maar iets nieuws op te pakken.
Deze woorden, he not busy being born is busy dying, zijn een samengebalde brok energie. In deze acht woorden vat Dylan de boodschap uit een oudere song, Let me die in my footsteps (1962) perfect samen.
Voor ik verder ga, even terugspoelen, naar the fool’s gold mouthpiece. Gezien het vervolg – de hollow horn – lijkt het logisch dat mouthpiece het mondstuk van een muziekinstrument is, maar mouthpiece betekent ook “a spokesman”. Gezien Dylan’s status, tegen wil en dank, als spokesman for a generation – een typering waar Dylan ten tijde van het schrijven van It’s alright, ma (I’m only bleeding) van probeerde los te komen – lijkt mij dit geen toeval.
Is het mogelijk dat Dylan zichzelf hier typeert als the fool’s gold mouthpiece, de als goud glimmende, maar geen cent waard zijnde spokesman?
Het zou in ieder geval perfect passen. En het gaat verder.
Er staat niet From the fool’s gold mouthpiece of the hollow horn, het is niet persé het mondstuk van de holle hoorn. In plaats van of staat er een komma. Is dit een opsomming? Zijn the fool’s gold mouthpiece en the hollow horn typeringen van één en dezelfde persoon? Van Dylan? Is het Dylan die in het verleden, als spokesman for a generation, de verloren woorden speelt. En is het deze zelfde Dylan, voormalig spokesman for a generation, die nu waarschuwt dat hij die niet bezig is geboren te worden, bezig is te sterven?
It’s alright, ma (I’m only bleeding) geeft geen antwoord, het zou kunnen. Er is niet één antwoord, er zijn mogelijkheden en de mogelijkheden houden het zoeken naar antwoorden interessant.

 

Daar waar in 1962, in Blowin’ in the wind, het antwoord nog door wind werd weggeblazen, vliegt in It’s alright, ma (I’m only bleeding) de ‘verleidingspagina’ – een blad vol verleiding – de deur uit. En wat doe je dan, wanneer de verleiding sterk is? Je gaat er achteraan en voor je het weet verkeer je in staat van oorlog.

Temptation’s page flies out the door
You follow, find yourself at war

Maar wat is de verleiding? Wat staat er op de pagina? Wordt de you verleidt tot oorlog of zorgt het volgen van de verleiding tot oorlog? De verleiding moet in beide gevallen sterk zijn. De oorlog waar de ‘jij’ in terechtkomt, is heftig:

Watch waterfalls of pity roar
You feel to moan but unlike before
You discover that you’d just be one more
Person crying

In de oorlog zie je watervallen vol medelijden brullen. Wat is het, de watervallen die bulderen van medelijden, of de bulderende watervallen van medelijden? Wat een geweldig beeld, de bulderende watervallen van medelijden. Deze watervallen doen mijn denken aan

Heard the roar of a wave that could drown the whole world

uit A hard rain’s a-gonna fall (1963), maar dit terzijde.
Het gaat verder. Net wanneer de ‘jij’ het gevoel krijgt dat jij in jammeren zal uitbarsten, realiseert hij zich dat hij dan niet meer is dan een huilende onder de huilenden.
Een van de vele jammerenden. Een onderdeel van de klagende massa.
De muzikale spanningsboog krijgt voor het eerst ruimte, in het eerste refrein. Wees niet bang.

So don’t fear if you hear
A foreign sound to your ear

Alles is okee. Wees gerust. Ik zucht alleen maar.

It’s alright, Ma, I’m only sighing

Voor het eerst is daar een ‘ik’, i.p.v. een (toegesproken) ‘jij’. Wij en zij, ik en jij. De coupletten beschrijven de ‘jij’, de refreinen de relativering van ‘ik’.
Het is okee, ik slaakte slechts een zucht.
Maak je niet druk.

 

Wij en zij, zwart en wit. Maar zo simpel is het niet. Leugens.

Lies that life is black and white

weet je nog? Het leven is niet zwart en wit, wij en zij. Ook niet in It’s alright, ma (I’m only bleeding).
De ‘zij’ in It’s alright, ma (I’m only bleeding) zijn verdeeld, het zijn grijstinten.

As some warn victory, some downfall

De een waarschuwt voor de overwinning, de ander voor de nederlaag. Is het kopje half vol of half leeg? Alles is perspectief, zes woorden, vier opties:
Pas op, wij zullen overwonnen worden.
Pas op, wij zullen ten onder gaan.
Pas op, wij zullen overwinnen.
Pas op, wij zullen hen ten onder laten gaan.
Perspectief. Is het kopje half vol, enz. ‘Zij’ zijn niet gewoon zij, ‘zij’ is een verzameling van velen, zoals ieder schaap in een kudde naast onderdeel van de kudde een individu is.
En ieder individu heeft zijn redenen om te kiezen, om vanuit zijn of haar perspectief of eigenbelang te kijken.

Private reasons great or small
Can be seen in the eyes of those that call

En die redenen zijn te zien in de ogen, in de ‘spiegels van de ziel’.
En weer zijn er keuzes:

To make all that should be killed to crawl
While others say don’t hate nothing at all
Except hatred

Twee keuzes. Keuze één: laat alles dat gedood moet worden kruipen. Dit ruikt naar marteling, denk aan oog om oog, tand om tand, of in Dylan’s Engels An eye for an eye wat terug grijpt naar:

Can be seen in the eyes of those that call

Harder kan niet. In plaats van de overwonnene, de veroordeelde te doden, uit zijn lijden te verlossen, zullen we hem laten kruipen. Dat is vernederen, martelen, te neer slaan. Pure haat.
Keuze twee: haat niets behalve het haten. De zachte aanpak. Bedek alles met de mantel der liefde. Eén uitzondering, alleen dat wat vloekt met de liefde, de haat, dient men te haten. Alles is liefde.
It’s alright, ma (I’m only bleeding) staat vol met one-liners, met te pas en te onpas te citeren regels, zoals het eerder genoemde he not busy being born is busy dying, en er zijn er meer, maar daarover later.
Het heeft mij altijd verbaasd dat don’t hate nothing at all except hatred niet ook in de canon van Dylancitaten is opgenomen.
De haat.
Haat niets behalve de haat.
En Dylan? Dylan heeft in het Amerika van zijn jeugd leren haten. Niet zijn moeder, maar de Russen, zoals hij zingt in With God on our side (1963):

I’ve learned to hate Russians
All through my whole life

De aangeleerde haat, de haat geboren uit angst. Is de haat sterk genoeg om de gehate niet te doden, maar te laten kruipen? Haat niets, behalve het haten.

 

Als ik één couplet zou moeten noemen waaruit blijkt dat Dylan de Nobelprijs voor de literatuur dient te krijgen, als er één vers is van It’s alright, ma (I’m only bleeding) waarvan ik ’s nachts wakker lig, dan is het wel het vers dat begint met disillusioned words…
Dit vers is – inhoud en klank – perfect. Er kan geen woord bij, af of vervangen worden. Hier komt al het goede samen.
En, o ironie, het vers begint met ontgoochelende woorden

Disillusioned words like bullets bark

woorden vol desillusie, en die woorden blaffen, blaffen als kogels. De alliteratie in bullets bark zorgt voor een blaffende klank, als honden, als kogels. De klanken versterken de woorden.
Woorden vol desillusie. Er is geen grotere desillusie in woorden te vinden dan de woorden boven de poort van de hel in Dante’s Goddelijke komedie:

Door mij gaat men binnen in de stad van smarten,
door mij gaat men naar het eeuwige leed,
door mij gaat men naar de verdoemde mensen.
Uit rechtvaardigheid ben ik gemaakt
door de goddelijke Macht, de Hoogste
Wijsheid en de Eerste Liefde.
Vóór mij bestond alleen de eeuwigheid,
en ook ik ben voor de eeuwigheid gemaakt.
Laat alle hoop varen, gij die hier binnengaat.

Dat zijn woorden vol desillusie die blaffen als kogels. ( de titel van mijn blog hier, en niet toevallig) Laat alle hoop varen. Er is geen uitweg, geen ontsnappen aan. Verdoemd tot in de eeuwigheid.
Wanneer blaffen de gedesillusioneerde woorden als blaffende kogels? Dat doen ze als menselijke goden hun doel najagen:

As human gods aim for their mark

Human gods, menselijke goden, dat is een contradictie. Er zijn mensen en er zijn goden, mensen zijn geen goden en goden zijn geen mensen. Of heeft Dylan het over de avatar, de vleeswording van een godheid, zoals het zo mooi in Van Dale staat, over Visjnoe? Volgens mij niet, volgens mij is het anders.
Wat zijn dan de human gods, de menselijke goden? Nietzsche’s Übermensch? Zou kunnen, al denk ik bij human gods veel meer aan mensen die zich (bijna) goden wanen. Die zich gedragen als goden, die zich verheven voelen boven hun medemensen. Mensen met grootheidswaanzin.
Mensen die een god willen zijn en, indien dit niet mogelijk is, de godenstatus zo dicht mogelijk willen benaderen, zoals in Dylan’s Blind Willie McTell uit 1983:

Well, God is in His heaven
And we all want what’s his
But power en greed and corruptible seed
Seem to be all that there is

Dat zijn menselijke goden.
Deze menselijke goden jagen hun doel na – aim for their mark – wat dat doel is, vertellen de volgende regels, maar voor ik verder ga nog het volgende:
To aim betekent ook het mikken met een vuurwapen. Mikken met een vuurwapen doet men op een doel, het Engels voor doel is (o.a.) mark, denk maar aan marksman dat zich laat vertalen als scherpschutter.
Aim for their mark is dus ook te vertalen als richten (met een vuurwapen) op een doel. Denk terug aan de blaffende kogels uit de eerste regel.
De door de menselijke goden nagejaagde doelen:

Make everything from toy guns that spark
To flesh-colored Christs that glow in the dark

De menselijke goden maken alles van vonkende speelgoed pistooltjes tot vleeskleurige Christusbeelden die licht geven in het donker. Deze twee zijn niet willekeurig gekozen, de speelgoedpistolen grijpen terug op de blaffende kogels en het aim for their mark, de vleeskleurige Christusbeelden grijpen terug op de human gods, de menselijke goden.
Religie en geweld, dat is wat je overhoudt wanneer dit vers door een trechter perst.
Wat een beeld, flesh-colored Christs that glow in the dark, het symbool van het Christendom, de crucifix teruggebracht tot een glow in the dark-speeltje. Dit is de maatschappij waarin we leven, het heilige der heiligen teruggebracht tot een winstgevend stuk speelgoed, tot massaproductie.
En ook het geweld is een verkoopbaar stuk speelgoed geworden, vonkende speelgoed pistooltjes.
Luister, wederom, naar de alliteratie in flesh-colored Christs that glow in the dark. It’s alright, ma (I’m only bleeding) is sowieso een etalage vol alliteratie. Ik heb tot nog toe niet alle regels vol alliteratie aangewezen en zal dat in het vervolg ook niet doen. Er is te veel en wie luistert naar It’s alright, ma (I’m only bleeding) komt ze vanzelf allemaal tegen.
Terug, religie en geweld teruggebracht tot speelgoed. Is dan niets meer heilig?

It’s easy to see without looking too far
That not much is really sacred

Nee, niet veel is meer heilig.

 

De mannen van de moraal, de mannen met de antwoorden, dat zijn de mannen die we nodig hebben om ons op het rechte pad te houden, om ons de weg te wijzen. De predikanten, de onderwijzers, de president, kerels om op te bouwen, kerels die nog goed van kwaad weten te scheiden.
En wat doen die kerels?
De predikanten preken, de onderwijzers onderwijzen. Logisch, toch? Alleen de inhoud van de preken, van de lessen is wat onconventioneel.

While preachers preach of evil fates
Teachers teach that knowledge waits

De predikanten preken vanaf hun kansels over het kwade lot, de predestinatie, stel ik me zo voor. Doempredikanten, hamerend op de gedachte dat de mens in zonde geboren is. Het lot staat vast, de mens is gedoemd te mislukken.
En de onderwijzers? Die onderwijzen dat het weten, het leren kan wachten.
Waarom luisteren naar de preken of de lessen, wat wordt ik er wijzer van?

Can lead to hundred-dollar plates

Luister naar de lessen, de doempreken, ze brengen niet zozeer rijkdom, als wel de mogelijkheid om geld te maken, plates om briefjes van honderd dollar te drukken. Dat is pas rijkdom.
Maar wacht even, plates kunnen ook onderscheidingen zijn. Onderscheidingen voor jaren trouwe dienst. Het luisteren naar de preken of de lessen levert niets anders op dan een onderscheiding voor trouwe dienst, een leven als Jan Modaal, een leven van middelmaat. Ik zoek de bijpassende woorden, maar Dylan heeft het beter verwoord in Subterranean homesick blues:

Twenty years of schoolin’
And they put you on the day shift

De predikanten, de onderwijzers voeden op tot het kwade, tot bedrog, tot de middelmaat. En de goedheid?

Goodness hides behind its gates

De goedheid is in de lessen ver te zoeken. Behind its gates doet natuurlijk denken aan die andere Dylansong, zelfde album, Gates of Eden:

And there are no sins inside the Gates of Eden

En de oppermoraalridder, de man met de macht, de man met de voorbeeldfunctie, blijkt ook maar gewoon mens te zijn.

But even the president of the United States
Sometimes must have to stand naked

Mijn moeder zei vroeger regelmatig ook de koningin moet, als ze gepoept heeft, haar gat afvegen. In essentie is dat hetzelfde als

But even the president of the United States
Sometimes must have to stand naked

Ook de president moet zich wel eens bloot geven.
Tijdens Dylan’s tournee van 1974 volgde na deze woorden een als een oerkreet klinkend geluid. Het publiek liet op deze manier, de Watergate affaire in het achterhoofd, haar goedkeuring blijken.
Voor de tweede maal laat Dylan, na deze memorabele woorden, de muzikale spanning voor een moment vieren, voor het tweede refrein:

An’ though the rules of the road have been lodged
It’s only people’s games that you got to dodge
And it’s alright, Ma, I can make it

The rules of the road liggen vast. En al zijn rules of the road letterlijk de verkeersregels, toch denk ik dat het hier eerder gaat om ‘de regels van de straat’, de ongeschreven regels van de samenleving.
De regels liggen vast, onontkoombaar. Alleen de spelletjes die mensen – de predikant, de onderwijzer, de president? – spelen dient men te ontduiken.
En de ik? De ik red zich wel.

 

Ooit door een sterreclame in de verleiding gekomen om dat nieuwe product te kopen?
Ooit rond het avondeten de telefoon opgepakt om te horen dat je energie-, je telefoon- of je internetrekening goedkoper kan?
Ooit een brief in de brievenbus gevonden dat jij geselecteerd bent om die ene prijs in ontvangst te nemen? Het enige dat je nog moet doen is de zegeltjes plakken.
Dáárover gaat dit vers, natuurlijk geschreven in een andere tijd, voor internet en voor de postcodeloterij, maar in essentie is de boodschap hetzelfde.

Advertising signs they con
You into thinking you’re the one
That can do what’s never been done
That can win what’s never been won

En al die verleidingen maken het leven niet anders. Alles blijft bij het oude, ondanks dat jij geselecteerd bent, ondanks dat alles goedkoper kan, beter kan, aldus de belofte.
Er verandert niets, desillusie.

Meantime life outside goes on
All around you

Het leven gaat gewoon door.
Voor het eerst in It’s alright, ma (I’m only bleeding) loopt het ene vers in het andere over. De verzen beginnend met Advertising signs, You lose yourself en A question in your nerves horen bij elkaar, vertellen delen van hetzelfde verhaal.
Welk verhaal? De dualiteit tussen individu en massa, tussen de eigen wil en de druk, het verwachtingspatroon van de maatschappij.

 

De mens op zichzelf teruggeworpen. Niets te verliezen, alleen te winnen. Alleen maar jezelf hervinden.

You lose yourself, you reappear
You suddenly find you got nothing to fear

Niets te vrezen. De op zichzelf teruggeworpen mens, de zichzelf steeds weer opnieuw uitvindende mens, heeft niets te vrezen. De zichzelf ontwikkelende mens is onaantastbaar, zo lijkt het. Maar dat verandert wanneer een ander jou ontdekt, zich aan jou vastklampt. Nader sluipt en in je oor fluistert dat jij die ene, de ware bent.

Alone you stand with nobody near
When a trembling distant voice, unclear
Startles your sleeping ears to hear
That somebody thinks they really found you

A trembling distant voice, is dat de stem van de reclamemaker? Van die ene die naar je toe is gekropen, bewerend dat jij de ware bent? God? De maatschappij?
Die stem kriebelt in je oor, hé, pssst, laat je oor opschrikken uit de slaap met de woorden dat iemand je daadwerkelijk gevonden heeft.
Stel je dat eens voor, iemand fluistert in je oor dat een ander jou, je ‘ik’, je ware wezen, heeft gevonden.
Is dat niet wat Dylan regelmatig overkwam? Journalisten, fans die beweerden Dylan in essentie te kennen? Lees de interviews en artikelen nog maar eens na, herbekijk de film Dont look back en het antwoord is ‘ja’. Dat roept vragen op. Prangende vragen waar geen antwoord op te geven is.

A question in your nerves is lit
Yet you know there is no answer fit
To satisfy, insure you not to quit

Vragen als ‘wie, in essentie, ben ik?’ De zoektocht naar ‘ik’ gaat verder. Er is dan wel een ander die beweert mijn ware ‘ik’ gevonden te hebben, maar ik weet het zelf niet eens. Wie ben ‘ik’? De zoektocht moet doorgaan, ik mag niet opgeven.
Een zoektocht vraagt om richtlijnen.

To keep it in your mind and not forget
That it is not he or she or them or it
That you belong to

En de richtlijnen zeggen dat niemand je kan bezitten, dat je tot niemand, tot geen enkele groep behoord. Alleen aan degene die in het rijtje ontbreekt, aan ‘ik’.
Na deze drie bij elkaar horende verzen over de zoektocht naar ‘ik’, over de dualiteit tussen individu en maatschappij, over de mens als deel van de kudde en binnen de kudde als ‘ik’, volgt een passend refrein.

Although the masters make the rules
For the wise men and the fools
I got nothing, Ma, to live up to

De meesters maken de regels, regels die gelden voor een ieder die deel uit maakt van de kudde, van de slimmerik tot de gek.
En als alles vastligt in regeltjes, heeft de ‘ik’ niets meer om naar toe te leven, om naar uit te zien. Alles ligt vast in regels.
Geen speelruimte binnen de kudde. Het enige dat overblijft is leven binnen de regels van het spel .Leven binnen de regels, ook al zijn de regels opgesteld door de autoriteiten die geen respect verdienen.

For them that must obey authority
That they do not respect in any degree

De autoriteiten zijn niet alleen de opstellers van regels, maar ook de bazen op het werk. De mannen en vrouwen waarvan men afhankelijk is voor het behoud van een baan, voor brood op de plank.
Iedere dag weer naar het werk, naar een baan waar je geen voldoening in vindt, waar je een bloedhekel aan hebt. Geen uitweg, er moet brood op de plank komen, een hypotheek afgelost worden. Als dat je lot is, er geen ontsnapping mogelijk is, heb je het zwaar, heel zwaar.
En, alsof dat nog niet erg genoeg is, zie je dagelijks anderen om je heen, anderen die het beter getroffen hebben, vrij van baan en verplichtingen. Dat doet pijn, wekt jaloezie.

Who despise their jobs, their destinies
Speak jealously of them that are free Do what they do just to be
Nothing more than something they invest in . “do what they do just to be slaat op diegenen die jaloers zijn, op diegenen die dagelijks naar hun werk gaan om de rekeningen te betalen.
De variant “Do what they do just to be
Nothing more than something they invest in” geeft het meest sterke beeld. De werkers werken om van zichzelf een investering te maken. Er is geen verschil tussen zij die strikt volgens de regels leven, die zich keurig aan het sociale verwachtingspatroon houden aan de ene kant, en zij die zichzelf buiten de maatschappij plaatsen, de outsiders, aan de andere kant.

 

 

Zij die volgens de regels leven:

While some on principles baptized
To strict party platform ties
Social clubs in drag disguise

Ze zijn als het ware in regels, in principes gedoopt. Ze houden zich aan voorschriften, de restricties van het partijprogramma – of het democraten of republikeinen zijn – en de social club. Ik kan er niks aan doen, maar bij deze social clubs denk ik altijd aan de country clubs en golfverenigingen.
Maar wacht even, deze social clubs zijn in drag disguise, wat letterlijk een ‘slepende vermomming’ is. Het kan ook een andere betekenis hebben, waar Dylan zich zeker bewust van zal zijn geweest tijdens het schrijven. A man in drag is een man in vrouwenkleren, een travestiet. Drag disguise zou dus ook ‘vermomt als vrouw’ kunnen betekenen.
Wat dit extra aardig maakt, is het contrast met de regel ervoor:

To strict party platform ties

wat letterlijk betekent dat het partij platform strikt bindt. Men is aan de regels van het partij platform gebonden.
Maar het laatste woord ties van het werkwoord to tie, wat zich laat vertalen als (vast)binden of knopen, kan ook het meervoud van het zelfstandige naamwoord tie zijn. In die betekenis zijn ties stropdassen, en stropdassen zijn bij uitstek een mannelijk kledingstuk. In dat geval wordt

party platform ties

stropdassen met het logo – zo stel ik me voor – van de partij. Je kent het wel, van die bijeenkomsten waar iedereen dezelfde stropdas draagt, dat soort regelgevende clubs gaat het over.
Het contrast tussen aan de ene kant de stropdassen en aan de andere kant de vrouwenkleren, beide verborgen in de dubbele betekenis van een woord, is geen toeval, daar is Dylan veel te slim voor.
Goed, dat waren de ‘nette’ mensen, nu de outsiders:

Outsiders they can freely criticize
Tell nothing except who to idolize
And then say God bless him

Deze outsiders, de buitenbeentjes hebben uiteraard kritiek op de ‘nette’ mensen en al hun sociale regeltjes. En wat doen ze zelf? Zelf regelen ze niks met regels, vergetend dat dat óók regelen is. Net zoals niet kiezen ook een keuze is.
Ze regelen niets, ze zeggen alleen wie men op een voetstuk dient te plaatsen. Ook dat is een vorm van regelen, wij zullen wel even vertellen wie je moet verafgoden.

Neemt Dylan hier zichzelf – het idool – op de korrel?

While one who sings with his tongue on fire
Gargles in the rat race choir

De zanger met zijn tong in vuur en vlam, een zanger met een bijtende boodschap, een uitgesproken mening. Dat klinkt als Dylan tijdens zijn zogenaamde protestperiode, de periode van The Freewheelin’ Bob Dylan en The Times they are a-changin’. De Dylan van het Newport Folk festival van 1963, de Dylan die werd ‘binnengehaald’ als de stem van een generatie. De Dylan waar diezelfde Dylan al afscheid van had genomen met het opnemen van My back pages, maar waar het publiek maar geen afscheid van kon (en kan) nemen. Die Dylan

Gargles in the rat race choir
Bent out of shape from society’s pliers
Cares not to come up any higher
But rather get you down in the hole
That he’s in

zingt niet, maar gorgelt in the rat race choir, het koortje opgebouwd uit op leven en dood met elkaar strijdende concurrenten. Naast dat hij ‘gorgelt’ in dat koortje, wringt hij zich in allerlei bochten en, bovenal maakt hij zich niet zozeer druk over hoe hij zelf hoger op de sociale ladder kan klimmen, maar hoe hij ‘jou’ van diezelfde sociale ladder kan stoten zodat je naast hem in de kuil, het gat – het dieptepunt – beland.
Dat klinkt niet als Dylan, die eerste regels misschien, maar een Dylan die als doel heeft zijn concurrenten van de sociale ladder te stoten, daar geloof ik niet in.
Sla ik bovenstaande de plank volledig mis? Gaat het niet over Dylan, de stem van een generatie?
Gaat het in bovenstaande over de ambitieuze politicus? De nietsontziende carrièremaker? Goed mogelijk. Leg bovenstaande regels eens naast

He reached too high, was thrown back to the ground
You know what they say about bein’ nice to the right people on the way up
Sooner or later you gonna meet them comin’ down

uit Foot of pride. Beangstigend.
Het daarop volgende refrein is ‘zachter’, bijt niet:

But I mean no harm nor put fault
On anyone that lives in a vault
But it’s alright, Ma, if I can’t please him

De ‘ik’ bedoelt het niet kwaad, wil niet de zere vinger leggen op de fout van een ander. De ander? De ander leeft in een kluis.

“anyone that lives in a vault”

Deze anyone is niet zozeer een kluizenaar, maar eerder een mens met een ‘opgesloten geest’. Vastgeroest, niet bereid om nieuwe inzichten te verwerven.
De ‘ik’ heeft er vrede mee wanneer de ‘opgesloten geesten’ geen plezier beleven aan de acties van de ‘ik’.
Bovenstaande is voorzichtig omschrijven, terwijl het zo duidelijk is, lijkt te zijn. Dylan’s oude fans, de fans die protestsongs van hem verlangen, – de ‘opgesloten geesten’ – wenst Dylan niet te kwetsen, maar hij moet verder. Hij heeft er vrede mee wanneer deze oude fans zijn nieuwe werk niet waarderen. No hard feelings, ieder gaat zijn eigen weg

Opnieuw voert Dylan moraalridders – old lady judges – op, ze verdedigen de seksuele moraal.

Old lady judges watch people in pairs
Limited in sex, they dare
To push fake morals, insult and stare

Deze old lady judges schreeuwen niet alleen hun moraal van de daken, maar gaan ook de straat op om de moraal te verdedigen. Vrijende paren staren ze aan en spuwen hun valse moraal en beledigingen toe.
Vervolgens bijt Dylan deze old lady judges, maar ook ander moraalridders, drie leuzen toe.
Eén:

While money doesn’t talk, it swears

Geld maakt niet gelukkig, twee:

Obscenity, who really cares

Deze is duidelijk gericht aan de old lady judges, obsceniteit kan niemand een bal schelen. En drie:

Propaganda, all is phony

Propaganda is allemaal nep, wat weer teruggrijpt op het vers dat begint met

Advertising signs they con
You into thinking you’re the on While them that defend what they cannot see With a killer’s pride,

Zij die verdedigen wat ze niet kunnen zien, en nog wel met moordenaars-trots. Wat kan het zijn dat ze verdedigen, maar niet in de palm van hun hand kunnen houden omdat het niet zichtbaar, niet tastbaar is? Trots? Eergevoel?
Wat het ook is, het geeft ze zekerheid, houvast.

… security
It blows the minds most bitterly
For them that think death’s honesty
Won’t fall upon them naturally

Maar ondank die zekerheid, die houvast, raken ze alle zekerheden kwijt bij de gedachte aan it, aan het. Wat dit ‘het’ is? De gedachte dat death’s honesty – eerlijkheid, oprechtheid – hen niet van nature is gegeven. De mens is van nature niet goudeerlijk, die gedachte achtervolgt ze.
Is die goudeerlijkheid dan ook het ontastbare uit de eerste regels dat ze met hand en tand verdedigen?
Ik weet het niet, zou kunnen.
Het kan ook anders

… death’s honesty
Won’t fall upon them naturally

betekent ook ‘geen natuurlijke dood sterven’, wat teruggrijpt op killer’s pride.
En als de zekerheden zijn weggevaagd, als duidelijk wordt dat de mens niet van nature eerlijk is, of, als vast staat dat ‘ze’ geen natuurlijke dood zullen sterven, wat blijft er dan over? Eenzaamheid.

Life sometimes must get lonely. In de refreinen was er steeds sprake van een ‘ik’, in de veertien voorgaande coupletten niet, maar in het vijftiende en laatste couplet duikt dan toch een ‘ik’ op. De stemming wordt grimmiger. De zanger kijkt in de spiegel, zo lijkt het, in dit laatste couplet, terwijl hij in de voorgaande coupletten alleen maar naar de mensen, de maatschappij om zich heen heeft gekeken.

Zelfs toen de tekst erg dicht bij zijn eigen persoon leek te komen, het couplet beginnend met “while one who sings with his tongue on fire” , was er nog steeds sprake van een ‘hij’, niet van een ‘ik’. Dat verandert in dit laatste couplet.

My eyes collide head-on with stuffed
Graveyards, false gods, I scuff   De ogen van de ‘ik’ botsen met overvolle begraafplaatsen en valse goden

( en in een andere versie zingt hij: My eyes collide head-on with stuffed
Graveyards, false goals, I scuff” – Geen valse goden, maar valse doelen…)
At pettiness which plays so rough
Walk upside-down inside handcuffs
Kick my legs to crash it off

Het werkwoord to scuff betekent letterlijk ‘schuren’ of ‘krassen’, maar dan verlies ik de logica. ‘Ik schuur / kras bij de kleinburgerlijkheid die zo ruig speelt.’ Dat kan het niet zijn, maar wat dan wel? To scuff betekent ook ‘schuifelen met de voeten’ zoals paarden dat doen wanneer ze onzeker zijn. De ‘ik’ word zenuwachtig van de kleinburgerlijkheid.
En verder:

Walk upside-down inside handcuffs
Kick my legs to crash it off

‘Ik’ loop ondersteboven in handboeien, schop met mijn benen om het af te schudden, om de ketenen van zich af te werpen.. Het is genoeg zo:

Say okay, I have had enough
What else can you show me?

Dit is genoeg zo, wat heb je nog meer voor me in huis?
Het laatste refrein:

And if my thought-dreams could be seen
They’d probably put my head in a guillotine
But it’s alright, Ma, it’s life, and life only

Amen, ik buig mij diep neder voor Bob.  Wat rest is huiveren.

 

Geplaatst in ETHIEK!, filosofie, Geen categorie, Muziek | Een reactie plaatsen

Relaties die je gek maken

De relaties die je compleet gek maken van woede, frustratie en verdriet vinden hun oorsprong in een vorig leven (of zelfs meerdere). Het zijn de mensen waardoor je je telkens weer geergerd en kregel voelt (lees: ze raken jou precies op je onverwerkte punten). Deze relaties komen voor met mensen in je naaste familie en in grote liefdesrelaties. Karmische relaties houden in dat je met de betrokkene ( vader, moeder, zus, partner, kind) vroegere levens hebt gedeeld en dat jullie allebei zijn teruggestuurd om samen te zijn en jullie problemen vreedzaam op te lossen. Dat is ( voordat je aan dit leven begon: nu zal dat ws anders zijn, haha) de keuze van je ziel geweest. Meestal heb je met de betrokken persoon gestreden, of andere moeilijke omstandigheden gedeeld. Dat jullie allebei in dit leven dicht naast elkaar zijn teruggekeerd, is om ervoor te zorgen ( of iig de mogelijkheden te scheppen) dat jullie het eea oplossen en zuiveren.

Als je je energieen niet in dit leven zuivert, zal er steeds weer bij je op aangedrongen worden om met deze ziel opnieuw te incarneren. En in ieder leven zal deze persoon in je naaste kring voorkomen. Je bent bij deze andere persoon gebracht zodat je hem of haar kunt vergeven ( of vergeving kunt ontvangen). Dat heeft niets te maken met al diens daden goedkeuren, maar met het ontgiften van je ziel van woede jegens die persoon. Oude woede vasthouden vreet aan je en is ongezond. Je verspilt ook je tijd en energie als je die persoon de schuld geeft van familiedrama`s en je eigen boosheid. Anderen beschuldigen is enkel een projectie van je ego: je neemt dan niet de verantwoordelijkheid voor je eigen schaduwen en egoproblemen, en je stopt ze in het mandje met het opschrift: “Het is hun schuld!” 

Je kunt niemand sturen of veranderen, behalve jezelf. Voor hooggevoelige intuitieve mensen zijn dit soort relaties als een soort eindexamen. Deze relaties bieden je de gelegenheid om alles wat je in dit leven geleerd hebt in de praktijk te brengen en invloed uit te oefenen op je toekomstige levens. Mocht je je het verleden ( uit een vorig leven)  herinneren dat je met deze persoon deelde, kan dat de angel uit je woede van nu halen. Het helpt je een stap achteruit te zetten en je los te maken van het huidige drama. De volgende stap in het ontwarren van deze kluwen is dat je gaat inzien dat het niet om de ander gaat, maar om jou en jouw spirituele groei en toekomstige levens. Jij hebt het dus in je macht om ( door liefde, zelfliefde en vergeving) deze kluwen te ontwarren. daarvoor ben je niet afhankelijk van de keuzes van die ander(en).

De eerste stap die je moet zetten om deze cirkel te doorbreken is verantwoordelijkheid nemen voor het feit dat deze persoon ( ook in dit leven opnieuw) in je leven is. Je ziel heeft ermee ingestemd bij deze persoon te zijn, omdat het nodig was voor je geestelijke vooruitgang. Jezelf vergeven is dan ook de sleutel tot het helen van alles in alle richtingen. Levenslessen tellen alleen als we er iets van leren. Dus ja, je bent woedend om het gedrag van deze persoon. Maar zo zit hij of zij nu eenmaal in elkaar. Jij bent degene die lang geleden besloot te proberen een relatie met deze persoon aan te gaan! Jij besloot dat al die waarschuwingssignalen er niet toe deden. Jij was degene die vaststelde dat jij de ander kon veranderen of verbeteren.

Nu is het tijd om die fantasie dat jij deze persoon kunt laten zijn of worden zoals jij dat zelf graag wenst, te laten varen. Jij bent niet de bron van de ander en je schrijft ook niet zijn of haar levensscenario. Dit soort relaties lijkt vaak op touwtrekken; vormen van machtsstrijd waarin de een de ene kant op trekt en de ander de andere kant. Niemand wint bij zo`n machtsstrijd. Maar als een van beide het uiteinde van het touw loslaat, komt er een eind aan de machtsstrijd. Als je het touw loslaat, jezelf vergeeft en bereid bent ook de ander te vergeven, vergroot je je persoonlijke macht en assertiviteit. Want geef toe: in het verleden heb je van alles geprobeerd in dit soort relaties: je hebt je agressief, passief, kruiperig, dominant, pleasend, manipulerend, drammerig of passief-agressief gedragen. En fuck: geen van deze vormen van gedrag heeft gewerkt!

Nu wordt het tijd dat je assertief bent, dat wil zeggen eindelijk eerlijk tegenover jezelf ( en meestal ook anderen)  bent. eerlijk zijn betekent gewoon dat je je waarheid spreekt en alles laat gebeuren zonder gehecht te zijn aan de uitkomst. En dan, op een dag, kun je aan deze persoon denken en met deze persoon omgaan zonder dat je bloeddruk ook maar omhoog schiet!

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

De lieve vrede is net zo funest als het etterende conflict: Bob Dylan!

“Slangen, addergebroed zijn jullie” , zei Jezus. En, nog een graadje heftiger: “denk maar niet dat ik gekomen ben om vrede op aarde te brengen. Ik heb geen vrede bij me, maar een zwaard”. Taal naar mijn hart ( en ws voor een ieder die de context van deze woorden kent), want dat heb je soms met botsende waarden of met idiote tradities die elkaar voor de voeten lopen. Onder wat wij “beschaafdheid” noemen (en waarbij dergelijke heldere uitspraken taboe zijn) loopt zoiets uit op een spiraal van onverschilligheid. De heftige uitspraken van Jezus hier weerspiegelen daarentegen juist het tegendeel van onverschilligheid. Ik ben er dol op: op betrokkenheid. En op vlijmscherpe woorden die precies de vinger op de zere plek leggen – als de situatie dat vereist.

Bob Dylan is mijn aardse Jezus. Nergens in welke literatuur ook ( oke behalve misschien in de Bijbel en Nag Hammadi- geschriften) vind je teksten met een dergelijke diepgang, scherpzinnigheid en vele, vele te ontrafelen laagjes en sluiers. Bob`s teksten zijn mijn houvast, mijn troost en mijn paradijs.  Neem hieronder stukjes uit z`n grootste meesterwerk ever, namelijk “it`s allright Ma ( I`m only bleeding)” . Het onbereikbare ideaal van iedere cum laude literatuurstudent.

Er is geen Dylansong waar ik in de afgelopen tien jaar zo vaak aan gedacht heb als aan It’s alright, ma (I’m only bleeding). Dit nummer leeft in mijn achterhoofd, en toch heb ik geen antwoorden op steeds dezelfde vragen:
Wat bedoelt Dylan eigenlijk?
Waar gaat It’s alright, ma (I’m only bleeding) over?
En meer van dat soort onzinnige vragen.
Zolang de song draait, zolang ik It’s alright, ma (I’m only bleeding) hoor, weet ik het precies. Maar ik kan het niet onder woorden brengen, het is niet concreet, niet tastbaar, niet in woorden te vangen wat het nummer doet, zegt of beter: de luisteraar toebijt.
Luisterend naar It’s alright, ma (I’m only bleeding) heb ik het gevoel uitgekafferd te worden en tegelijkertijd werken de woorden zalvend. Het is het gevoel van het scheiden, het trekken van een lijn tussen ‘zij’ en ‘wij’, het bepalen van de plaats. Wie staat waar.
In It’s alright, ma (I’m only bleeding) komen de grote thema’s – bij gebrek aan een betere term – voorbij. God, sex, macht, geld, leven, dood, om de meest voor de hand liggende te noemen.
Vraag me niet waar ze voorbij komen, ik kan het je zo niet zeggen. Nogmaals: It’s alright, ma (I’m only bleeding) is een gevoel, een gevoel alsof je te snel opstaat en het bloed uit je kop stroomt. Even is alles zwart, is er niets dan dat.
Dat ‘dat’ is It’s alright, ma (I’m only bleeding).
Uit puur cynisme heb ik wel eens geroepen dat, als ik dood ben, It’s alright, ma (I’m only bleeding) tijdens mijn begrafenis uit de boxen moet knallen. Inmiddels ben ik niet zo cynisch meer en werp ik It’s alright, ma (I’m only bleeding) voor de voeten van iedere toevallige passant, iedere kans die ik daartoe krijg.
Ik heb de antwoorden niet en toch moet ik over It’s alright, ma (I’m only bleeding) schrijven. Ik heb te lang met de song binnen de wanden van mijn schedel rondgelopen om niet over de song te schrijven. Ik heb de antwoorden niet, ik kan niet over de song schrijven. Het enige dat ik kan, is rondom de song lopen en beschrijven wat ik zie. Rondom It’s alright, ma (I’m only bleeding) schrijven.
Ik schrijf rondom, op zoek naar antwoorden.

 

Voordat ik couplet voor couplet langsga in mijn zoektocht naar antwoorden, nog dit: It’s alright, ma (I’m only bleeding) is muziek en literatuur, geen gedicht. De muziek is een essentieel onderdeel van It’s alright, ma (I’m only bleeding) en het eerste waaraan ik denk als ik de muziek hoor, is haast. Dylan speelt en zingt het nummer alsof hij haast heeft, alsof hij de tijd probeert in te halen, alsof hij bang is niet voldoende tijd te hebben om de song tot het einde uit te zingen. De gedachten van de zanger zijn al enkele regels verder dan de regels die op dat moment uit zijn mond komen, zo klinkt het.
Het klinkt als Sturm-und-Drang: als een onrustig overgangstijdperk (meestal toegepast op de adolescentie), maar nog meer als mijn foutieve, letterlijke vertaling: storm en drang, zó klinkt het.
En dan die titel.
Is het ooit opgevallen dat die titel, It’s alright, ma (I’m only bleeding), nergens in de songtekst voorkomt? Wel And it’s alright, Ma, I can make it en But it’s alright, Ma, if I can’t please him, om er eens twee te noemen, maar nergens die titel.
Die titel, laat ‘m eerst eens een aantal malen over je tong rollen, It’s alright, ma (I’m only bleeding). Proef het dualisme. Bitter, cynisch, sarcastisch?
Alles is okee, moeder (ik bloed alleen maar).
Alles is okee, picobello in orde. O ja, tussen haakjes, voor ik het vergeet, ik bloed.
Alles okee? Natuurlijk niet, je ziet verdomme toch dat ik bloed!
Wat heeft het te betekenen?
Ma is zijn moeder niet en het bloed uit de titel is zeker niet rood. Hij bloedt niet, hij lijdt, is aangeslagen.
Hij bloedt, hij is nog niet dood. Hij komt er wel weer bovenop. Alles is okee, ma.

 

It’s alright, ma (I’m only bleeding) begint, na een instrumentaal intro, met duisternis.

Darkness at the break of noon

Duisternis op het midden van de dag. Dat lijkt onmogelijk, een contradictie, maar iedere onmogelijkheid kent de uitzondering die de regel bevestigt. De uitzondering? Een zonsverduistering, een eclips.
Eén keer heb ik het genoegen gehad van een zonsverduistering, in de middag, wandelend door een tuin. Voor even leek alles stil te vallen. De vogels stopten met fluiten terwijl de maan voor de zon schoof. En alles werd donker. In It’s alright, ma (I’m only bleeding) valt het duister zelfs over de zilveren lepel.

Darkness at the break of noon
Shadows even the silver spoon

Duisternis over de zilveren lepel. De zilveren lepel. Denk aan de uitdrukking Born with a silver spoon in his mouth, wat zoveel betekent als geboren worden in rijkdom en weelde. Oud geld. Duisternis valt over degene die bij geboorte al rijk zijn, over oud geld.
De duisternis valt niet alleen over oud geld, ook over

The handmade blade, the child’s balloon

Bij the handmade blade denk ik altijd aan blade in de vertaling van lemmet, van mes, hoewel er meerdere andere mogelijke vertalingen zijn van blade.
Het handgemaakt mes. In hoeveel films wordt door een gedetineerde van een tandenborstel en een stukje metaal, of een scheermesje een steekwapen gemaakt? Te veel films, te vaak gezien, dat is wat ik voor me zie bij the handmade blade. The handmade blade, een handgemaakt mes contrasteert met the silver spoon, de zilveren lepel uit de voorgaande regel.
Kijk nog eens naar die regel:

The handmade blade, the child’s balloon

Twee elementen, het handgemaakte mes en de ballon, in een regel. Breng die twee elementen bij elkaar en je houdt een huilend kind met een kapotte ballon over.
De duisternis valt over oud geld, een handgemaakt steekwapen – geweld – en de ballon van een kind – onschuld.
Zo’n klein kereltje met een grote rode ballon aan een touwtje. Kijk hem blij wezen met zijn ballon. De vorm van de ballon, rond, zwevend in de lucht. De vorm als spiegelbeeld van de zon, de maan, de eclips.

 

The handmade blade,
The child’s balloon eclipses both the sun and moon

 

Dylan heeft ons bevrijdt van de moon / June / spoon-rijm.
Dylan is een grapjas. Hij neemt een cliché, scheurt het aan stukken en gebruikt de restanten.

Shadows even the silver spoon

Eclipses both the sun and moon

Is het nog te begrijpen? Je kunt het in ieder geval proberen, al heeft proberen geen zin:

To understand you know too soon
There is no sense in trying.

De dreiging is voelbaar.

 

Het tweede vers is een serie samengepakte uitroepen, uitmuntend in één van de meest geciteerde regels uit It’s alright, ma (I’m only bleeding), aan het eind van het vers. Maar ik moet niet vooruitlopen, beginnen bij het begin:

Pointed threats, they bluff with scorn
Suicide remarks are torn

Woorden om te proeven. Pointed threats zijn puntige dreigementen. Dreigementen die prikken, prikken in de ziel. Dreigementen die het denken lam leggen. Wat voor dreigementen zijn daartoe in staat? Dreigementen die bluffen met hoon, met verachting, aldus het tweede deel van de eerste regel.
En dan?
Suicide remarks zijn, letterlijk, opmerkingen over zelfmoord. Moet ik deze opmerkingen over zelfmoord zien als puntige dreigementen? Zijn opmerkingen over zelfmoord, of beter: dreigen met zelfmoord, niet vaak een schreeuw om aandacht?
Dit dreigen met zelfmoord, de opmerkingen over zelfmoord worden aan flarden gescheurd. Er mag niet over gesproken worden. De opmerkingen over zelfmoord worden niet serieus genomen. Verder gaan we:

From the fool’s gold mouthpiece, the hollow horn
Plays wasted words, proves to warn
That he not busy being born is busy dying

De opmerkingen over zelfmoord, en het ‘verscheuren’ van deze opmerkingen, uit de eerste twee regels, twee elkaar contrasterende ‘stemmen’ krijgen een vervolg. Een van de twee stemmen krijgt een gedaante in the fool’s gold mouthpiece, maar welke van de twee? Ik weet het niet.
Fool’s gold is ‘gekkengoud’, gesteente dat door de kleur aan wordt gezien voor goud, maar geen cent waard is. The fool’s gold mouthpiece is dus een mondstuk (van een blaasinstrument) – mogelijk van het daarop volgende hollow horn – gemaakt van gekkengoud.
En wat wordt er gespeeld op deze hollow horn – een blaasinstrument gemaakt van de hoorn van een rund – met het ‘gekkengouden’ mondstuk? Juist, wasted words, woorden die niet aan de luisteraar besteed zijn. Verloren woorden. Zijn deze verloren woorden de opmerkingen over zelfmoord? Absoluut.
Deze woorden bewijzen

That he not busy being born is busy dying

Hij die niet bezig is met geboren worden, is bezig met sterven. ( mijn lijfspreuk sinds decennia) Dit is, in een handvol woorden, de keuzemogelijkheid, de grondhouding. En mens richt zijn leven in met deze keuze in het achterhoofd, een mens leeft zijn leven alsof hij bezig is geboren te worden, bezig is te groeien, te leren, zich te ontwikkelen, of een mens leeft zijn leven met de dood voor ogen, wachtend op het einde, niet meer in staat ook maar iets nieuws op te pakken.
Deze woorden, he not busy being born is busy dying, zijn een samengebalde brok energie. In deze acht woorden vat Dylan de boodschap uit een oudere song, Let me die in my footsteps (1962) perfect samen.
Voor ik verder ga, even terugspoelen, naar the fool’s gold mouthpiece. Gezien het vervolg – de hollow horn – lijkt het logisch dat mouthpiece het mondstuk van een muziekinstrument is, maar mouthpiece betekent ook “a spokesman”. Gezien Dylan’s status, tegen wil en dank, als spokesman for a generation – een typering waar Dylan ten tijde van het schrijven van It’s alright, ma (I’m only bleeding) van probeerde los te komen – lijkt mij dit geen toeval.
Is het mogelijk dat Dylan zichzelf hier typeert als the fool’s gold mouthpiece, de als goud glimmende, maar geen cent waard zijnde spokesman?
Het zou in ieder geval perfect passen. En het gaat verder.
Er staat niet From the fool’s gold mouthpiece of the hollow horn, het is niet persé het mondstuk van de holle hoorn. In plaats van of staat er een komma. Is dit een opsomming? Zijn the fool’s gold mouthpiece en the hollow horn typeringen van één en dezelfde persoon? Van Dylan? Is het Dylan die in het verleden, als spokesman for a generation, de verloren woorden speelt. En is het deze zelfde Dylan, voormalig spokesman for a generation, die nu waarschuwt dat hij die niet bezig is geboren te worden, bezig is te sterven?
It’s alright, ma (I’m only bleeding) geeft geen antwoord, het zou kunnen. Er is niet één antwoord, er zijn mogelijkheden en de mogelijkheden houden het zoeken naar antwoorden interessant.

 

Daar waar in 1962, in Blowin’ in the wind, het antwoord nog door wind werd weggeblazen, vliegt in It’s alright, ma (I’m only bleeding) de ‘verleidingspagina’ – een blad vol verleiding – de deur uit. En wat doe je dan, wanneer de verleiding sterk is? Je gaat er achteraan en voor je het weet verkeer je in staat van oorlog.

Temptation’s page flies out the door
You follow, find yourself at war

Maar wat is de verleiding? Wat staat er op de pagina? Wordt de you verleidt tot oorlog of zorgt het volgen van de verleiding tot oorlog? De verleiding moet in beide gevallen sterk zijn. De oorlog waar de ‘jij’ in terechtkomt, is heftig:

Watch waterfalls of pity roar
You feel to moan but unlike before
You discover that you’d just be one more
Person crying

In de oorlog zie je watervallen vol medelijden brullen. Wat is het, de watervallen die bulderen van medelijden, of de bulderende watervallen van medelijden? Wat een geweldig beeld, de bulderende watervallen van medelijden. Deze watervallen doen mijn denken aan

Heard the roar of a wave that could drown the whole world

uit A hard rain’s a-gonna fall (1963), maar dit terzijde.
Het gaat verder. Net wanneer de ‘jij’ het gevoel krijgt dat jij in jammeren zal uitbarsten, realiseert hij zich dat hij dan niet meer is dan een huilende onder de huilenden.
Een van de vele jammerenden. Een onderdeel van de klagende massa.
De muzikale spanningsboog krijgt voor het eerst ruimte, in het eerste refrein. Wees niet bang.

So don’t fear if you hear
A foreign sound to your ear

Alles is okee. Wees gerust. Ik zucht alleen maar.

It’s alright, Ma, I’m only sighing

Voor het eerst is daar een ‘ik’, i.p.v. een (toegesproken) ‘jij’. Wij en zij, ik en jij. De coupletten beschrijven de ‘jij’, de refreinen de relativering van ‘ik’.
Het is okee, ik slaakte slechts een zucht.
Maak je niet druk.

 

Wij en zij, zwart en wit. Maar zo simpel is het niet. Leugens.

Lies that life is black and white

weet je nog? Het leven is niet zwart en wit, wij en zij. Ook niet in It’s alright, ma (I’m only bleeding).
De ‘zij’ in It’s alright, ma (I’m only bleeding) zijn verdeeld, het zijn grijstinten.

As some warn victory, some downfall

De een waarschuwt voor de overwinning, de ander voor de nederlaag. Is het kopje half vol of half leeg? Alles is perspectief, zes woorden, vier opties:
Pas op, wij zullen overwonnen worden.
Pas op, wij zullen ten onder gaan.
Pas op, wij zullen overwinnen.
Pas op, wij zullen hen ten onder laten gaan.
Perspectief. Is het kopje half vol, enz. ‘Zij’ zijn niet gewoon zij, ‘zij’ is een verzameling van velen, zoals ieder schaap in een kudde naast onderdeel van de kudde een individu is.
En ieder individu heeft zijn redenen om te kiezen, om vanuit zijn of haar perspectief of eigenbelang te kijken.

Private reasons great or small
Can be seen in the eyes of those that call

En die redenen zijn te zien in de ogen, in de ‘spiegels van de ziel’.
En weer zijn er keuzes:

To make all that should be killed to crawl
While others say don’t hate nothing at all
Except hatred

Twee keuzes. Keuze één: laat alles dat gedood moet worden kruipen. Dit ruikt naar marteling, denk aan oog om oog, tand om tand, of in Dylan’s Engels An eye for an eye wat terug grijpt naar:

Can be seen in the eyes of those that call

Harder kan niet. In plaats van de overwonnene, de veroordeelde te doden, uit zijn lijden te verlossen, zullen we hem laten kruipen. Dat is vernederen, martelen, te neer slaan. Pure haat.
Keuze twee: haat niets behalve het haten. De zachte aanpak. Bedek alles met de mantel der liefde. Eén uitzondering, alleen dat wat vloekt met de liefde, de haat, dient men te haten. Alles is liefde.
It’s alright, ma (I’m only bleeding) staat vol met one-liners, met te pas en te onpas te citeren regels, zoals het eerder genoemde he not busy being born is busy dying, en er zijn er meer, maar daarover later.
Het heeft mij altijd verbaasd dat don’t hate nothing at all except hatred niet ook in de canon van Dylancitaten is opgenomen.
De haat.
Haat niets behalve de haat.
En Dylan? Dylan heeft in het Amerika van zijn jeugd leren haten. Niet zijn moeder, maar de Russen, zoals hij zingt in With God on our side (1963):

I’ve learned to hate Russians
All through my whole life

De aangeleerde haat, de haat geboren uit angst. Is de haat sterk genoeg om de gehate niet te doden, maar te laten kruipen? Haat niets, behalve het haten.

 

Als ik één couplet zou moeten noemen waaruit blijkt dat Dylan de Nobelprijs voor de literatuur dient te krijgen, als er één vers is van It’s alright, ma (I’m only bleeding) waarvan ik ’s nachts wakker lig, dan is het wel het vers dat begint met disillusioned words…
Dit vers is – inhoud en klank – perfect. Er kan geen woord bij, af of vervangen worden. Hier komt al het goede samen.
En, o ironie, het vers begint met ontgoochelende woorden

Disillusioned words like bullets bark

woorden vol desillusie, en die woorden blaffen, blaffen als kogels. De alliteratie in bullets bark zorgt voor een blaffende klank, als honden, als kogels. De klanken versterken de woorden.
Woorden vol desillusie. Er is geen grotere desillusie in woorden te vinden dan de woorden boven de poort van de hel in Dante’s Goddelijke komedie:

Door mij gaat men binnen in de stad van smarten,
door mij gaat men naar het eeuwige leed,
door mij gaat men naar de verdoemde mensen.
Uit rechtvaardigheid ben ik gemaakt
door de goddelijke Macht, de Hoogste
Wijsheid en de Eerste Liefde.
Vóór mij bestond alleen de eeuwigheid,
en ook ik ben voor de eeuwigheid gemaakt.
Laat alle hoop varen, gij die hier binnengaat.

Dat zijn woorden vol desillusie die blaffen als kogels. ( de titel van mijn blog hier, en niet toevallig) Laat alle hoop varen. Er is geen uitweg, geen ontsnappen aan. Verdoemd tot in de eeuwigheid.
Wanneer blaffen de gedesillusioneerde woorden als blaffende kogels? Dat doen ze als menselijke goden hun doel najagen:

As human gods aim for their mark

Human gods, menselijke goden, dat is een contradictie. Er zijn mensen en er zijn goden, mensen zijn geen goden en goden zijn geen mensen. Of heeft Dylan het over de avatar, de vleeswording van een godheid, zoals het zo mooi in Van Dale staat, over Visjnoe? Volgens mij niet, volgens mij is het anders.
Wat zijn dan de human gods, de menselijke goden? Nietzsche’s Übermensch? Zou kunnen, al denk ik bij human gods veel meer aan mensen die zich (bijna) goden wanen. Die zich gedragen als goden, die zich verheven voelen boven hun medemensen. Mensen met grootheidswaanzin.
Mensen die een god willen zijn en, indien dit niet mogelijk is, de godenstatus zo dicht mogelijk willen benaderen, zoals in Dylan’s Blind Willie McTell uit 1983:

Well, God is in His heaven
And we all want what’s his
But power en greed and corruptible seed
Seem to be all that there is

Dat zijn menselijke goden.
Deze menselijke goden jagen hun doel na – aim for their mark – wat dat doel is, vertellen de volgende regels, maar voor ik verder ga nog het volgende:
To aim betekent ook het mikken met een vuurwapen. Mikken met een vuurwapen doet men op een doel, het Engels voor doel is (o.a.) mark, denk maar aan marksman dat zich laat vertalen als scherpschutter.
Aim for their mark is dus ook te vertalen als richten (met een vuurwapen) op een doel. Denk terug aan de blaffende kogels uit de eerste regel.
De door de menselijke goden nagejaagde doelen:

Make everything from toy guns that spark
To flesh-colored Christs that glow in the dark

De menselijke goden maken alles van vonkende speelgoed pistooltjes tot vleeskleurige Christusbeelden die licht geven in het donker. Deze twee zijn niet willekeurig gekozen, de speelgoedpistolen grijpen terug op de blaffende kogels en het aim for their mark, de vleeskleurige Christusbeelden grijpen terug op de human gods, de menselijke goden.
Religie en geweld, dat is wat je overhoudt wanneer dit vers door een trechter perst.
Wat een beeld, flesh-colored Christs that glow in the dark, het symbool van het Christendom, de crucifix teruggebracht tot een glow in the dark-speeltje. Dit is de maatschappij waarin we leven, het heilige der heiligen teruggebracht tot een winstgevend stuk speelgoed, tot massaproductie.
En ook het geweld is een verkoopbaar stuk speelgoed geworden, vonkende speelgoed pistooltjes.
Luister, wederom, naar de alliteratie in flesh-colored Christs that glow in the dark. It’s alright, ma (I’m only bleeding) is sowieso een etalage vol alliteratie. Ik heb tot nog toe niet alle regels vol alliteratie aangewezen en zal dat in het vervolg ook niet doen. Er is te veel en wie luistert naar It’s alright, ma (I’m only bleeding) komt ze vanzelf allemaal tegen.
Terug, religie en geweld teruggebracht tot speelgoed. Is dan niets meer heilig?

It’s easy to see without looking too far
That not much is really sacred

Nee, niet veel is meer heilig.

 

De mannen van de moraal, de mannen met de antwoorden, dat zijn de mannen die we nodig hebben om ons op het rechte pad te houden, om ons de weg te wijzen. De predikanten, de onderwijzers, de president, kerels om op te bouwen, kerels die nog goed van kwaad weten te scheiden.
En wat doen die kerels?
De predikanten preken, de onderwijzers onderwijzen. Logisch, toch? Alleen de inhoud van de preken, van de lessen is wat onconventioneel.

While preachers preach of evil fates
Teachers teach that knowledge waits

De predikanten preken vanaf hun kansels over het kwade lot, de predestinatie, stel ik me zo voor. Doempredikanten, hamerend op de gedachte dat de mens in zonde geboren is. Het lot staat vast, de mens is gedoemd te mislukken.
En de onderwijzers? Die onderwijzen dat het weten, het leren kan wachten.
Waarom luisteren naar de preken of de lessen, wat wordt ik er wijzer van?

Can lead to hundred-dollar plates

Luister naar de lessen, de doempreken, ze brengen niet zozeer rijkdom, als wel de mogelijkheid om geld te maken, plates om briefjes van honderd dollar te drukken. Dat is pas rijkdom.
Maar wacht even, plates kunnen ook onderscheidingen zijn. Onderscheidingen voor jaren trouwe dienst. Het luisteren naar de preken of de lessen levert niets anders op dan een onderscheiding voor trouwe dienst, een leven als Jan Modaal, een leven van middelmaat. Ik zoek de bijpassende woorden, maar Dylan heeft het beter verwoord in Subterranean homesick blues:

Twenty years of schoolin’
And they put you on the day shift

De predikanten, de onderwijzers voeden op tot het kwade, tot bedrog, tot de middelmaat. En de goedheid?

Goodness hides behind its gates

De goedheid is in de lessen ver te zoeken. Behind its gates doet natuurlijk denken aan die andere Dylansong, zelfde album, Gates of Eden:

And there are no sins inside the Gates of Eden

En de oppermoraalridder, de man met de macht, de man met de voorbeeldfunctie, blijkt ook maar gewoon mens te zijn.

But even the president of the United States
Sometimes must have to stand naked

Mijn moeder zei vroeger regelmatig ook de koningin moet, als ze gepoept heeft, haar gat afvegen. In essentie is dat hetzelfde als

But even the president of the United States
Sometimes must have to stand naked

Ook de president moet zich wel eens bloot geven.
Tijdens Dylan’s tournee van 1974 volgde na deze woorden een als een oerkreet klinkend geluid. Het publiek liet op deze manier, de Watergate affaire in het achterhoofd, haar goedkeuring blijken.
Voor de tweede maal laat Dylan, na deze memorabele woorden, de muzikale spanning voor een moment vieren, voor het tweede refrein:

An’ though the rules of the road have been lodged
It’s only people’s games that you got to dodge
And it’s alright, Ma, I can make it

The rules of the road liggen vast. En al zijn rules of the road letterlijk de verkeersregels, toch denk ik dat het hier eerder gaat om ‘de regels van de straat’, de ongeschreven regels van de samenleving.
De regels liggen vast, onontkoombaar. Alleen de spelletjes die mensen – de predikant, de onderwijzer, de president? – spelen dient men te ontduiken.
En de ik? De ik red zich wel.

 

Ooit door een sterreclame in de verleiding gekomen om dat nieuwe product te kopen?
Ooit rond het avondeten de telefoon opgepakt om te horen dat je energie-, je telefoon- of je internetrekening goedkoper kan?
Ooit een brief in de brievenbus gevonden dat jij geselecteerd bent om die ene prijs in ontvangst te nemen? Het enige dat je nog moet doen is de zegeltjes plakken.
Dáárover gaat dit vers, natuurlijk geschreven in een andere tijd, voor internet en voor de postcodeloterij, maar in essentie is de boodschap hetzelfde.

Advertising signs they con
You into thinking you’re the one
That can do what’s never been done
That can win what’s never been won

En al die verleidingen maken het leven niet anders. Alles blijft bij het oude, ondanks dat jij geselecteerd bent, ondanks dat alles goedkoper kan, beter kan, aldus de belofte.
Er verandert niets, desillusie.

Meantime life outside goes on
All around you

Het leven gaat gewoon door.
Voor het eerst in It’s alright, ma (I’m only bleeding) loopt het ene vers in het andere over. De verzen beginnend met Advertising signs, You lose yourself en A question in your nerves horen bij elkaar, vertellen delen van hetzelfde verhaal.
Welk verhaal? De dualiteit tussen individu en massa, tussen de eigen wil en de druk, het verwachtingspatroon van de maatschappij.

 

De mens op zichzelf teruggeworpen. Niets te verliezen, alleen te winnen. Alleen maar jezelf hervinden.

You lose yourself, you reappear
You suddenly find you got nothing to fear

Niets te vrezen. De op zichzelf teruggeworpen mens, de zichzelf steeds weer opnieuw uitvindende mens, heeft niets te vrezen. De zichzelf ontwikkelende mens is onaantastbaar, zo lijkt het. Maar dat verandert wanneer een ander jou ontdekt, zich aan jou vastklampt. Nader sluipt en in je oor fluistert dat jij die ene, de ware bent.

Alone you stand with nobody near
When a trembling distant voice, unclear
Startles your sleeping ears to hear
That somebody thinks they really found you

A trembling distant voice, is dat de stem van de reclamemaker? Van die ene die naar je toe is gekropen, bewerend dat jij de ware bent? God? De maatschappij?
Die stem kriebelt in je oor, hé, pssst, laat je oor opschrikken uit de slaap met de woorden dat iemand je daadwerkelijk gevonden heeft.
Stel je dat eens voor, iemand fluistert in je oor dat een ander jou, je ‘ik’, je ware wezen, heeft gevonden.
Is dat niet wat Dylan regelmatig overkwam? Journalisten, fans die beweerden Dylan in essentie te kennen? Lees de interviews en artikelen nog maar eens na, herbekijk de film Dont look back en het antwoord is ‘ja’. Dat roept vragen op. Prangende vragen waar geen antwoord op te geven is.

A question in your nerves is lit
Yet you know there is no answer fit
To satisfy, insure you not to quit

Vragen als ‘wie, in essentie, ben ik?’ De zoektocht naar ‘ik’ gaat verder. Er is dan wel een ander die beweert mijn ware ‘ik’ gevonden te hebben, maar ik weet het zelf niet eens. Wie ben ‘ik’? De zoektocht moet doorgaan, ik mag niet opgeven.
Een zoektocht vraagt om richtlijnen.

To keep it in your mind and not forget
That it is not he or she or them or it
That you belong to

En de richtlijnen zeggen dat niemand je kan bezitten, dat je tot niemand, tot geen enkele groep behoord. Alleen aan degene die in het rijtje ontbreekt, aan ‘ik’.
Na deze drie bij elkaar horende verzen over de zoektocht naar ‘ik’, over de dualiteit tussen individu en maatschappij, over de mens als deel van de kudde en binnen de kudde als ‘ik’, volgt een passend refrein.

Although the masters make the rules
For the wise men and the fools
I got nothing, Ma, to live up to

De meesters maken de regels, regels die gelden voor een ieder die deel uit maakt van de kudde, van de slimmerik tot de gek.
En als alles vastligt in regeltjes, heeft de ‘ik’ niets meer om naar toe te leven, om naar uit te zien. Alles ligt vast in regels.
Geen speelruimte binnen de kudde. Het enige dat overblijft is leven binnen de regels van het spel .Leven binnen de regels, ook al zijn de regels opgesteld door de autoriteiten die geen respect verdienen.

For them that must obey authority
That they do not respect in any degree

De autoriteiten zijn niet alleen de opstellers van regels, maar ook de bazen op het werk. De mannen en vrouwen waarvan men afhankelijk is voor het behoud van een baan, voor brood op de plank.
Iedere dag weer naar het werk, naar een baan waar je geen voldoening in vindt, waar je een bloedhekel aan hebt. Geen uitweg, er moet brood op de plank komen, een hypotheek afgelost worden. Als dat je lot is, er geen ontsnapping mogelijk is, heb je het zwaar, heel zwaar.
En, alsof dat nog niet erg genoeg is, zie je dagelijks anderen om je heen, anderen die het beter getroffen hebben, vrij van baan en verplichtingen. Dat doet pijn, wekt jaloezie.

Who despise their jobs, their destinies
Speak jealously of them that are free Do what they do just to be
Nothing more than something they invest in . “do what they do just to be slaat op diegenen die jaloers zijn, op diegenen die dagelijks naar hun werk gaan om de rekeningen te betalen.
De variant “Do what they do just to be
Nothing more than something they invest in” geeft het meest sterke beeld. De werkers werken om van zichzelf een investering te maken. Er is geen verschil tussen zij die strikt volgens de regels leven, die zich keurig aan het sociale verwachtingspatroon houden aan de ene kant, en zij die zichzelf buiten de maatschappij plaatsen, de outsiders, aan de andere kant.

 

 

Zij die volgens de regels leven:

While some on principles baptized
To strict party platform ties
Social clubs in drag disguise

Ze zijn als het ware in regels, in principes gedoopt. Ze houden zich aan voorschriften, de restricties van het partijprogramma – of het democraten of republikeinen zijn – en de social club. Ik kan er niks aan doen, maar bij deze social clubs denk ik altijd aan de country clubs en golfverenigingen.
Maar wacht even, deze social clubs zijn in drag disguise, wat letterlijk een ‘slepende vermomming’ is. Het kan ook een andere betekenis hebben, waar Dylan zich zeker bewust van zal zijn geweest tijdens het schrijven. A man in drag is een man in vrouwenkleren, een travestiet. Drag disguise zou dus ook ‘vermomt als vrouw’ kunnen betekenen.
Wat dit extra aardig maakt, is het contrast met de regel ervoor:

To strict party platform ties

wat letterlijk betekent dat het partij platform strikt bindt. Men is aan de regels van het partij platform gebonden.
Maar het laatste woord ties van het werkwoord to tie, wat zich laat vertalen als (vast)binden of knopen, kan ook het meervoud van het zelfstandige naamwoord tie zijn. In die betekenis zijn ties stropdassen, en stropdassen zijn bij uitstek een mannelijk kledingstuk. In dat geval wordt

party platform ties

stropdassen met het logo – zo stel ik me voor – van de partij. Je kent het wel, van die bijeenkomsten waar iedereen dezelfde stropdas draagt, dat soort regelgevende clubs gaat het over.
Het contrast tussen aan de ene kant de stropdassen en aan de andere kant de vrouwenkleren, beide verborgen in de dubbele betekenis van een woord, is geen toeval, daar is Dylan veel te slim voor.
Goed, dat waren de ‘nette’ mensen, nu de outsiders:

Outsiders they can freely criticize
Tell nothing except who to idolize
And then say God bless him

Deze outsiders, de buitenbeentjes hebben uiteraard kritiek op de ‘nette’ mensen en al hun sociale regeltjes. En wat doen ze zelf? Zelf regelen ze niks met regels, vergetend dat dat óók regelen is. Net zoals niet kiezen ook een keuze is.
Ze regelen niets, ze zeggen alleen wie men op een voetstuk dient te plaatsen. Ook dat is een vorm van regelen, wij zullen wel even vertellen wie je moet verafgoden.

Neemt Dylan hier zichzelf – het idool – op de korrel?

While one who sings with his tongue on fire
Gargles in the rat race choir

De zanger met zijn tong in vuur en vlam, een zanger met een bijtende boodschap, een uitgesproken mening. Dat klinkt als Dylan tijdens zijn zogenaamde protestperiode, de periode van The Freewheelin’ Bob Dylan en The Times they are a-changin’. De Dylan van het Newport Folk festival van 1963, de Dylan die werd ‘binnengehaald’ als de stem van een generatie. De Dylan waar diezelfde Dylan al afscheid van had genomen met het opnemen van My back pages, maar waar het publiek maar geen afscheid van kon (en kan) nemen. Die Dylan

Gargles in the rat race choir
Bent out of shape from society’s pliers
Cares not to come up any higher
But rather get you down in the hole
That he’s in

zingt niet, maar gorgelt in the rat race choir, het koortje opgebouwd uit op leven en dood met elkaar strijdende concurrenten. Naast dat hij ‘gorgelt’ in dat koortje, wringt hij zich in allerlei bochten en, bovenal maakt hij zich niet zozeer druk over hoe hij zelf hoger op de sociale ladder kan klimmen, maar hoe hij ‘jou’ van diezelfde sociale ladder kan stoten zodat je naast hem in de kuil, het gat – het dieptepunt – beland.
Dat klinkt niet als Dylan, die eerste regels misschien, maar een Dylan die als doel heeft zijn concurrenten van de sociale ladder te stoten, daar geloof ik niet in.
Sla ik bovenstaande de plank volledig mis? Gaat het niet over Dylan, de stem van een generatie?
Gaat het in bovenstaande over de ambitieuze politicus? De nietsontziende carrièremaker? Goed mogelijk. Leg bovenstaande regels eens naast

He reached too high, was thrown back to the ground
You know what they say about bein’ nice to the right people on the way up
Sooner or later you gonna meet them comin’ down

uit Foot of pride. Beangstigend.
Het daarop volgende refrein is ‘zachter’, bijt niet:

But I mean no harm nor put fault
On anyone that lives in a vault
But it’s alright, Ma, if I can’t please him

De ‘ik’ bedoelt het niet kwaad, wil niet de zere vinger leggen op de fout van een ander. De ander? De ander leeft in een kluis.

“anyone that lives in a vault”

Deze anyone is niet zozeer een kluizenaar, maar eerder een mens met een ‘opgesloten geest’. Vastgeroest, niet bereid om nieuwe inzichten te verwerven.
De ‘ik’ heeft er vrede mee wanneer de ‘opgesloten geesten’ geen plezier beleven aan de acties van de ‘ik’.
Bovenstaande is voorzichtig omschrijven, terwijl het zo duidelijk is, lijkt te zijn. Dylan’s oude fans, de fans die protestsongs van hem verlangen, – de ‘opgesloten geesten’ – wenst Dylan niet te kwetsen, maar hij moet verder. Hij heeft er vrede mee wanneer deze oude fans zijn nieuwe werk niet waarderen. No hard feelings, ieder gaat zijn eigen weg

Opnieuw voert Dylan moraalridders – old lady judges – op, ze verdedigen de seksuele moraal.

Old lady judges watch people in pairs
Limited in sex, they dare
To push fake morals, insult and stare

Deze old lady judges schreeuwen niet alleen hun moraal van de daken, maar gaan ook de straat op om de moraal te verdedigen. Vrijende paren staren ze aan en spuwen hun valse moraal en beledigingen toe.
Vervolgens bijt Dylan deze old lady judges, maar ook ander moraalridders, drie leuzen toe.
Eén:

While money doesn’t talk, it swears

Geld maakt niet gelukkig, twee:

Obscenity, who really cares

Deze is duidelijk gericht aan de old lady judges, obsceniteit kan niemand een bal schelen. En drie:

Propaganda, all is phony

Propaganda is allemaal nep, wat weer teruggrijpt op het vers dat begint met

Advertising signs they con
You into thinking you’re the on While them that defend what they cannot see With a killer’s pride,

Zij die verdedigen wat ze niet kunnen zien, en nog wel met moordenaars-trots. Wat kan het zijn dat ze verdedigen, maar niet in de palm van hun hand kunnen houden omdat het niet zichtbaar, niet tastbaar is? Trots? Eergevoel?
Wat het ook is, het geeft ze zekerheid, houvast.

… security
It blows the minds most bitterly
For them that think death’s honesty
Won’t fall upon them naturally

Maar ondank die zekerheid, die houvast, raken ze alle zekerheden kwijt bij de gedachte aan it, aan het. Wat dit ‘het’ is? De gedachte dat death’s honesty – eerlijkheid, oprechtheid – hen niet van nature is gegeven. De mens is van nature niet goudeerlijk, die gedachte achtervolgt ze.
Is die goudeerlijkheid dan ook het ontastbare uit de eerste regels dat ze met hand en tand verdedigen?
Ik weet het niet, zou kunnen.
Het kan ook anders

… death’s honesty
Won’t fall upon them naturally

betekent ook ‘geen natuurlijke dood sterven’, wat teruggrijpt op killer’s pride.
En als de zekerheden zijn weggevaagd, als duidelijk wordt dat de mens niet van nature eerlijk is, of, als vast staat dat ‘ze’ geen natuurlijke dood zullen sterven, wat blijft er dan over? Eenzaamheid.

Life sometimes must get lonely. In de refreinen was er steeds sprake van een ‘ik’, in de veertien voorgaande coupletten niet, maar in het vijftiende en laatste couplet duikt dan toch een ‘ik’ op. De stemming wordt grimmiger. De zanger kijkt in de spiegel, zo lijkt het, in dit laatste couplet, terwijl hij in de voorgaande coupletten alleen maar naar de mensen, de maatschappij om zich heen heeft gekeken.

Zelfs toen de tekst erg dicht bij zijn eigen persoon leek te komen, het couplet beginnend met “while one who sings with his tongue on fire” , was er nog steeds sprake van een ‘hij’, niet van een ‘ik’. Dat verandert in dit laatste couplet.

My eyes collide head-on with stuffed
Graveyards, false gods, I scuff   De ogen van de ‘ik’ botsen met overvolle begraafplaatsen en valse goden

( en in een andere versie zingt hij: My eyes collide head-on with stuffed
Graveyards, false goals, I scuff” – Geen valse goden, maar valse doelen…)
At pettiness which plays so rough
Walk upside-down inside handcuffs
Kick my legs to crash it off

Het werkwoord to scuff betekent letterlijk ‘schuren’ of ‘krassen’, maar dan verlies ik de logica. ‘Ik schuur / kras bij de kleinburgerlijkheid die zo ruig speelt.’ Dat kan het niet zijn, maar wat dan wel? To scuff betekent ook ‘schuifelen met de voeten’ zoals paarden dat doen wanneer ze onzeker zijn. De ‘ik’ word zenuwachtig van de kleinburgerlijkheid.
En verder:

Walk upside-down inside handcuffs
Kick my legs to crash it off

‘Ik’ loop ondersteboven in handboeien, schop met mijn benen om het af te schudden, om de ketenen van zich af te werpen.. Het is genoeg zo:

Say okay, I have had enough
What else can you show me?

Dit is genoeg zo, wat heb je nog meer voor me in huis?
Het laatste refrein:

And if my thought-dreams could be seen
They’d probably put my head in a guillotine
But it’s alright, Ma, it’s life, and life only

Amen, ik buig mij diep neder voor Bob.  Wat rest is huiveren.

 

 

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen

Makelaar in verraad, deel 1.

 

Ik weet inmiddels dat niemand zo geschikt is het slachtoffer te worden van bedrog als degene die op redding hoopt. Ja, waarschijnlijk is het zelfs het kenmerk van bedrogenen dat ze op redding hebben gehoopt. Als ze dat niet hadden gedaan zouden ze niet zo blind zijn geweest, en zouden ze hebben gezien wat ieder ander wel had gezien. Neem mijn dochters en mij nou wat onze partnerkeuze betreft: de dochters kiezen partners uit die een perfecte kloon zijn van hun vader, ik kies niemand, en alledrie zijn wij zo stekeblind als er maar weinigen rondlopen! Waarom? Omdat we op redding hopen. Ik durf – nu – zelfs te denken dat er tussen redding en bedrog helemaal geen verschil bestaat.

Ik zal me even voorstellen. Ik ben Eeuwige Judas, makelaar in verraad. In de winter van 2014 begon ik voor het eerst over mezelf na te denken als judas. Ik had daarvoor al over mezelf nagedacht als filmster, als minnares van vele mid-twenty-lovers, als schrijver, als olijvenboerin die haar eigen olijven opeet, als aandelenhandelaar, als bankovervaller, als zelfmoordcommando, als joodse oplichter, als rockster, als zeerover, als geheim agent, als huismoeder van vele kinderen, als vrek, als wereldkampioen mikado – en toen, in de winter van 2014, voor het eerst dus als judas. Je kunt het zo gek niet bedenken of ik heb er wel over gedacht het te worden. Op het eind van je leven ga je waarschijnlijk over jezelf nadenken als wandelend lijk, maar zover ben ik nog niet.

Iemand belde me op en zei: “wat ben je toch een vuile judas”. Het was een producer op wiens avances ik niet was ingegaan. Ik dacht: Ja, dat is precies wat ik ben, een judas. “Je hebt gelijk” zei ik, “je hebt helemaal gelijk”. Later appte ik hem nog: “niets ter wereld geeft mij zoveel inspiratie als Judas Iskariot. Mijn thema is de vraag hoe ik zoveel mogelijk ongeschreven regels van zoveel mogelijk samenzwerende kliekjes mensen kan overtreden; mijn lied is een hooglied op het verraad, en als ik in slaap wil worden gezongen luister ik naar Bob Dylan ( de grootste Judas ooit).

Als jullie aan mij denken, lieve lezers, denk dan ook een klein beetje aan verraad, want als ik aan jullie denk, denk ik daar ook aan.

Toen ik klaar was met mijn appje aan de hitsige producer, opende ik de voordeur en schreeuwde over straat: ” Ik ben de Eeuwige Judas, de Judas is back in town!!” Niet dat er iemand op mij lette, want er scheuren van `s ochtends 6 tot `s avonds 8 massaal jonge snelheidshuftertjes met 80 km/pu in hun opgevoerde VW-Golfjes door mijn 30-kilometerstraat en die overstemmen elk geluid. M`n gehoor is er danig door aangetast, en geen enkel hoorapparaat biedt soelaas. Ik heb het er wel eens over met de man van de groenvoorziening die hier elke donderdag het Gemeentegroen staat te schoffelen. Hij is heel stipt. Een aardige man. We maken altijd een praatje in het Gronings. Hij zegt: “jij bent de enig normale in deze hele buurt”. En hij kan het weten, hij komt langs al die huizen het Gemeentegroen wieden. In de Gemeentelijke Verordening staat: “u bent wettelijk verplicht de beambte van de Groenvoorziening toegang te verlenen tot uw stoep.

Op aanraden van een vriend ben ik in groepstherapie gegaan, hoewel ik me helemaal niet ziek voelde. Integendeel. Maar hij zei: “Rebek, dat is inmiddels heel normaal, iedereen doet het. Bovendien, straks zullen de mensen zeggen dat je gek bent, omdat je beweert dat je thema het overtreden van zoveel mogelijk ongeschreven regels is, en denkt dat je een makelaar in verraad bent. Daar houden ze niet van. Je zult in de goot eindigen of in een gekkenhuis. En geloof me, de gekkenhuizen van tegenwoordig zijn niet mals; ik kan het weten”.  “Dat laatste geeft de doorslag” zei ik. Natuurlijk gaf het niet  de doorslag. Ik was de eerste 44 jaar van mijn leven niet in een gekkenhuis beland. Er zouden verdomd gekke dingen moeten gebeuren wilde ik de komende 44 jaar wel in een gekkenhuis belanden!

Vier donderdagochtenden ben ik in groepstherapie geweest. In een prachtig monumentaal gebouw in een straat waar niet 14 uur per dag van die hufterige snelheidsduiveltjes doorheen scheuren. Ik heb er kennisgemaakt met het collectief onderbewuste, op die groepstherapie. De vrouw die de leiding had, vertelde ons dat we ons het collectief onderbewuste moesten voorstellen als een reusachtige appeltaart, en dat in het hoofd van ieder mens een stukje van die appeltaart zat. Toen ik de tweede sessie mijn droom aan de groep vertelde ( natuurlijk had ik niet gedroomd maar volledig uit m`n duim gezogen) hebben ze een uur lang mijn droom geanalyseerd. Ze waren verdomme net een stel uitgehongerde honden die zich op een bot stortten. Het collectief onderbewuste kwam weer ter sprake en ik moest denken aan Leilani. Als er een iemand korte metten met het collectief onderbewuste had gemaakt was zij het wel.

Judas kun je tot het eind van je leven blijven. Ik bedoel, minnares van mid-twintigers of wereldkampioen Mikado of zelfmoordcommando niet, dat is wel duidelijk. Een paar dagen nadat die producer mij een judas had genoemd, liet ik visitekaartjes maken met de tekst: “Ik ben Eeuwige Judas. Ik breek alle ongeschreven regels”. Die deelde ik uit, vooral in bars, studio`s en het kunstencentrum. Dat had ik van Leilani geleerd.

In groepstherapie moest ik vertellen waarom ik soms de voordeur opende en dan naar buiten schreeuwde: “ik ben de Eeuwige Judas, de Judas is back in town!” terwijl ik wist dat niemand me kon verstaan. “Soms wordt het me iets te veel” , fluisterde ik. “Heb je het gevoel dat je een slecht mens bent?” vroeg een Duitse jongen. Hij was heel lief voor me. Hij wilde me constant aaien. Op dat moment begon hij me weer te aaien. ” Joseph”, zei ik, “alstjeblieft!”.  ” Ik begrijp jouw volk zo goed….” , fluisterde hij. Een week later moest ik een lijstje meebrengen van alle dingen die me te veel werden. Ik weet nog wat erop stond: snelheidshuftertjes die keihard door mijn straat scheuren. Mensen die me aaien alsof ik een hond ben. Het gedreun van de boor van mijn buurman. De laarzen van mijn buurman. Die doen tok tok tok, de hele dag, tot hij naar bed gaat. Zo iemand zou ter beschikking van de regering gesteld moeten worden. Dat vindt de man van de Groenvoorziening ook. ( ” Heel goed”, fluistert de leidster,” laat de agressie er maar uitkomen” ). Mannen die vrouwen willen nemen op keukentafels. Godsamme wat lopen er een hoop mannen rond die vrouwen willen nemen op keukentafels. Miljoenen, uit alle lagen van de bevolking.

In maart ben ik makelaar in verraad geworden. Mijn leven moet veranderen, dacht ik. Ik denk dat mensen bij het zien van mijn visitekaartje zullen denken:  “Ha, een makelaar in verraad die Eeuwige Judas heet, dat moet wel een eerlijke verrader zijn. En daarom zullen ze naar me toe gaan. Een artiestennaam dus, ik heb er goed over nagedacht. Zo`n naam die je niet hoeft te spellen. Ook al ben je geen artiest, een artiestennaam is nooit weg. Leilani zal het vast een heel goed plan vinden.

Ik heb met aardig wat niet-frisse types mijn bed gedeeld. Ik ben zelf trouwens ook een niet-fris type. Sokken draag ik minstens een maand achtereen. Al trek ik altijd wel een schone onderbroek aan als de man van de Groenvoorziening komt. Als ik mezelf zou moeten omschrijven bij een beroepentest of bij een psycholoog, zou ik alleen maar zeggen “niet-fris type”. En bij “nadere specificaties” misschien nog:  “Eeuwige Judas”. Niet dat ik ooit van plan ben een beroepentest te doen of naar een psycholoog te gaan.

Ik heb veel mensen willen navolgen toen ik jonger was. Te veel om op te noemen. Ik heb de mensen bestudeerd om op de mensen te kunnen lijken. Soms zeiden ze dat ik de schaduw van Leilani was. Leilani moest niets van God hebben. Ze praatte er in ieder geval nooit over. Na Leilani heb ik een jongen aanbeden die gereformeerd was en vaak over God en andere Oud-Testamentische figuren praatte. Zijn naam zal ik nog niet noemen. Ik heb mannen begeerd die mij niets over zichzelf onthuld hebben, dus de kans bestaat dat daar ook nog gereformeerden tussen zaten.

Mensen met een verfijnde smaak praten niet over verraad en sex. Ik heb een tijd tussen mensen met een verfijnde smaak gezeten. Ik voelde me net alsof ik aan het front zat tussen die mensen met hun verfijnde smaak, maar nu voel ik me wel vaker alsof ik aan het front zit tussen mensen. Voor alle duidelijkheid: ik heb nooit echt aan het front gezeten. Want als je helemaal in je eentje bent is er geen front. Ook al ben je van top tot teen gewapend, voor een front heb je minimaal twee mensen nodig. Voor sex heb je aan jezelf genoeg. Dat is een belangrijk verschil tussen sex en het front.

Ik heb een top-3 gemaakt van fantasieen die geen werkelijkheid moeten worden. Je moet volgens mij alles doen wat in je macht ligt om ervoor te zorgen dat die fantasieen geen werkelijkheid worden. Zo ongeveer eenmaal per dag roep ik deze top-3 om. Daarbij trommel ik met beide handen op een Latijns-Nederlands woordenboek, want dat trommelt zo lekker. Op nummer drie: je aansluiten bij een samenzwerend kliekje mensen. Op nummer twee:  parachutespringen. Op nummer een: zelfmoord in alle verschijningsvormen inclusief wurgsex en jezelf bij het vuilnis zetten.

Ontspan, zeggen mensen soms tegen mij. Ik ontspan niet. In mijn graf ga ik ontspannen. Zolang je leeft moet je alert blijven, want voordat je het weet wordt er weer een fantasie werkelijkheid en dat kan net die ene fatale zijn.  Wordt vervolgd.

Geplaatst in Geen categorie, HUMOR! | Een reactie plaatsen

Gnothi Seauton – Ken Uzelf ( Apollotempel, Delphi), deel 1

I looked my demons in the eye and said: “do your best to destroy me”.                               And I`ve been to hell and back so many times I must admit, you kind of bore me ( Ray LaMontagne)

Onbewuste mensen vertellen je snel wie “ze zijn” : hun naam, hun beroep, hun opleiding, hun levensverhaal, hun kapitaal, de vorm of toestand van hun lichaam, en alles waarmee ze zich verder nog kunnen identificeren. Jezelf kennen gaat veel dieper dan het aanvaarden van een verzameling ideeen of een geloof. Jezelf diep kennen heeft niets te maken met de ideeen die door je hoofd zweven. Jezelf kennen betekent geworteld te zijn in Zijn in plaats van verdwaald te zijn in je verstand. Mijn vader leerde zichzelf pas kennen in het laatste jaar voordat hij wegvloog, vanaf het moment dat hij van een beetje dement , na het overlijden van z`n broertje ineens teringdement werd. Ons verstand fuckt ons nonstop. Het is namelijk allemaal illusie, die innerlijke opvattingen van ons. Mindfuck.

Je besef van wie je bent bepaalt wat je als je behoeften ziet en wat belangrijk voor je is in het leven – en wat belangrijk voor je is heeft het vermogen je te schokken en te verontrusten. Je kunt dit gebruiken als een criterium om te ontdekken hoe diep je jezelf kent. Wat belangrijk voor je is, is niet noodzakelijk wat je zegt of gelooft, maar wat je daden en reacties onthullen als iets wat belangrijk voor je is. Je kunt jezelf ook de vraag stellen: welke dingen schokken en verontrusten me? Voor m`n eerste ex zal dat een flinke rekening of tegenvaller van de belastingdienst zijn, voor mij is het gemeen gedrag tegen kinderen en elke – ook maar de kleinste – poging van iemand om een ander te vertellen wat goed of fout is. En zo kun je het vast ook wel voor jezelf invullen als je tenminste naar jezelf durft te kijken. Als kleine dingen het vermogen hebben je rust te verstoren, is dat precies wie jij denkt te zijn: KLEIN!

Opeens komt er dan een golf van woede of angst op, het idee van “ik kan het niet meer aan!”. Je beschuldigt en verwijt, valt aan, verdedigt of rechtvaardigt jezelf, en dat alles gebeurt op de automatische piloot. Het is duidelijk dat er iets veel belangrijker voor je is dan de innerlijke rust die een moment geleden nog alles was wat je wilde. De transactie, het geld, het contract, de woorden, het verlies of dreiging van (gezichts-?)verlies zijn belangrijker. Voor wie? Voor de onsterfelijke ziel die je bent? Nee, voor mij. Voor het kleine “mij” ( EGO!) dat streeft naar veiligheid of gelijk of bevrediging in dingen die voorbijgaan en bang of boos wordt als het er niet in slaagt die te vinden. Nu weet je dan tenminste wie je echt denkt te zijn.

Als vrede echt is wat je wilt, kies je voor vrede ( niet voor “gelijk”) . Als vrede meer voor je zou betekenen dan al het andere, en je werkelijk wist dat je geest bent ipv een klein ik, zou je niet-reactief en volkomen alert blijven wanneer je geconfronteerd wordt met problematische situaties. Je zou de situatie onmiddelijk aanvaarden en er daardoor een mee worden ipv je ervan los te maken. Wie je bent (bewustzijn) en niet wie je denkt te zijn ( een klein ik) zou dan antwoorden. Het zou krachtig en effectief zijn en geen mensen of situaties in een vijand veranderen.

De wereld zorgt er altijd voor dat je jezelf niet lang voor de gek kunt houden over wie je werkelijk denkt te zijn; door je te laten zien wat echt belangrijk voor je is. Hoe je op mensen en situaties reageert, vooral bij uitdagingen, is de beste indicator van hoe diep je jezelf kent. Hoe beperkter, hoe enger egoisch de kijk die je op jezelf hebt, des te meer zie je, concentreer je je en reageer je op de egoische beperkingen, de onbewustheid van andere mensen. Hun “gebreken”of wat jij dus als hun gebreken ziet, worden voor jou hun identiteit. Dat betekent dat je alleen maar het ego in hen ziet en zo het ego in jezelf versterkt.

Erg onbewuste mensen ervaren hun eigen ego door zijn weerspiegeling in andere mensen. Zodra je beseft dat datgene in anderen waarop jij reageert ook in jezelf zit ( en soms alleen in jou!), begin je je bewust te worden van je ego. In dat stadium kun je ook inzien dat jij anderen aandeed wat je dacht dat ze jou aandeden. Je ziet jezelf dan niet meer als slachtoffer. Je bent het ego niet, dus als je je bewust wordt van je ego in je, betekent dat niet dat je weet wie je bent – het betekent dat je weet wat je NIET bent. Maar door te weten wie je niet bent wordt het grootste obstakel op de weg naar echte zelfkennis opgeruimd.

Wie jij bent heeft geen geloof nodig. In feite is elke overtuiging een hindernis. Zelfs je bewustwording is er niet voor nodig, want je bent al wie je bent. Maar zonder bewustwording schijnt wie jij bent niet in de wereld.; zo blijft die rijkdom een niet tot uitdrukking gebracht vermogen.

 

Geplaatst in Geen categorie | Een reactie plaatsen