Ingewikkelde relaties!

Relaties die jou gek maken van woede en frustratie vinden hun oorsprong in een vorig leven ( denk ik dus he, haha), en ze komen het meest voor met mensen in je naaste familie – of als partner.

Het zijn mensen die jou telkens weer ergeren en kriegel maken ( hoewel het in mijn optiek ook zo kan zijn dat je in die ander iets ziet dat je in jezelf liever niet ziet, ondanks dat jij wel degelijk diezelfde eigenschappen in je draagt. Maakt dus geen bal uit of je in meerdere levens gelooft of niet: de boodschap blijft hetzelfde).

Dit houdt in dat je met de betrokkene vroegere levens hebt gedeeld, en dat jullie zijn teruggestuurd om jullie problemen nu eens vreedzaam op te lossen. Meestal heb je met deze persoon gestreden of moeilijke omstandigheden gedeeld in een vorig leven. Jullie zijn in dit leven teruggekeerd om te zorgen dat jullie het eea oplossen en jullie energie zuiveren.

Als je dat namelijk niet doet ( bv door halsstarrig onvergevingsgezind te blijven, de ander te blijven negeren , haten of rancuneus te blijven), zal er na je overlijden nonstop bij je op worden aangedrongen om met deze ziel opnieuw te incarneren .

En in ieder leven zal deze persoon in je meest nabije kring voorkomen. Je bent bij deze andere ziel gebracht zodat je hem/haar kunt vergeven ( niet te verwarren met diens daden goedkeuren). Het betekent dat je je ziel ontgift door je van woede/rancune jegens die persoon te bevrijden.
Je dient daarvoor dus je oude ( want reeds in een vorig leven ontstane) opgekropte giftige gevoelens los te laten. Oude woede/rancune vasthouden vreet aan je en is uiterst ongezond.

Je verspilt ook je tijd en energie als je die persoon de schuld geeft van familiedrama`s en je eigen boosheid.
Anderen beschuldigen ( het kan niet vaak genoeg gezegd worden volgens mij) is een projectie van je ego: je neemt niet zelf de verantwoordelijkheid voor je eigen schaduwkanten en egoproblemen, en je stopt ze in het mandje: “het is zijn/haar schuld!”.

Onthoud dat je niemand kunt sturen of veranderen behalve jezelf. Voor je eigen groei is het belangrijk dat je leert je rust te bewaren wanneer er sprake is van irritante en lastige relaties en omstandigheden. Op die manier leer je tevens een voorbeeld te zijn.

Zo`n “klote-relatie” kun je beschouwen als een soort eindexamen. Het biedt je de gelegenheid om alles wat je in dit ( en vorige) leven hebt geleerd in de praktijk te brengen, en invloed uit te oefenen op je toekomstige levens ( als je daar dus in gelooft, ik wel).
Het heeft iets van een held die de aartsvijand moet verslaan ( niet de ander dus, maar jouw eigen onvergevingsgezindheid) en al zijn/haar vaardigheden tegelijkertijd moet inzetten als krijger.

De volgende stap in het ontwarren van de kluwen is dat je gaat inzien dat het niet om de ander gaat, maar om jou en jouw groei ( en toekomstige levens).
Van jezelf houden en voor jezelf zorgen houdt in dat je je inspant om vreedzamere relaties te hebben ( zonder een deurmat te zijn of jezelf respectloos te laten behandelen overigens: integendeel!), nu en in de toekomst.

Hoeveel moeite jij ( je ego) ook met deze relatie mag hebben, als je hem zo laat blijven zal dat alleen maar erger worden. Jij hebt het in je macht om dat wiel stil te zetten.

De eerste stap om deze cirkel te doorbreken is verantwoordelijkheid nemen voor het feit dat deze relatie in je leven is ( ja, juist wanneer het om ouders/familie gaat, want ieder kind kiest z`n ouders zelf – maf he).
Je ziel heeft er voor je geboorte mee ingestemd bij deze persoon te zijn, omdat het nodig was voor je geestelijke vooruitgang.
Jezelf vergeven is dan ook de sleutel tot het helen van alles in alle richtingen.

Daarna is het tijd dat je de fantasie/illusie dat deze persoon zou moeten ( of kunnen) zijn zoals jij wenst of wilt, te laten varen. Jij bent niet de bron van de ander en je schrijft ook niet het levensscenario van wie dan ook.
Dit soort relaties lijken wel op touwtrekken. Het zijn vormen van machtsstrijd waarin de een de ene kant op trekt en de ander de andere kant. Niemand wint daarbij.

Maar als een van beiden het uiteinde van het touw loslaat ( door in eerste instantie zichzelf te vergeven dat ie aan dit getouwtrek is begonnen), komt er een eind aan de machtsstrijd. Vervolgens is het tijd om de ander te vergeven, oprecht, waarachtig en onvoorwaardelijk. Als je ook maar een beetje bereidheid hebt om dit te doen, hoef je maar om hulp te vragen ( van waar je ook maar in gelooft), en het zal je gaan lukken. Want dit is je ware aard namelijk: liefde!

Ik heb dit zelf reeds bij twee mij zeer nabije mensen ( met wie ik op z`n zachtst gezegd nogal een heavy geschiedenis had beleefd) mogen meemaken, en spreek dus uit ervaring: uiteindelijk blijft – als men bereid is te vergeven en het egootje of trots te doorzien als illusie, als iets dat geen deel uitmaakt van hun ware kern – enkel waarachtige LIEFDE over…!

Geplaatst in de tragedie van ware liefde, ETHIEK!, fantasie en zogenaamde "realiteit"., filosofie, Geen categorie, Gezondheid en welzijn, karaktertrekjes, Levensbeschouwing, matters of the heart, ontspanning en kiezen voor jezelf, ratio versus emotie, rebellie versus volgzaamheid, samenhang, wild en rebels, zelfveroordeling en -vergeving | Een reactie plaatsen

Assertiviteit voor hoog sensitieve personen deel 1: Grenzen Stellen

Wanneer iemand iets zegt of doet wat een reactie bij je oproept, is het heel belangrijk dat je erkent wat je denkt en voelt. Misschien merk je dat je maagspieren samentrekken, dat het zweet je uitbreekt, of dat je rood aanloopt van woede of juist schaamte. Ieder mens dat wordt geconfronteerd met ( echt danwel illusoir) gevaar, verdedigt zich. Dat is een natuurlijke respons, en daar is niets mis mee.
Echter: wanneer je heftige emoties voelt en de neiging hebt om direct te reageren ( in een opwelling een tirade af te steken, of juist meteen toe te geven om zo een conflict te vermijden ), is het enorm belangrijk om dat juist niet te doen en je even te onttrekken aan de situatie ( tenzij dat echt niet kan). Verzin desnoods de smoes dat je enorm nodig naar het toilet moet, zodat je je fysiologische reacties tot rust kunt brengen. Als je dit niet doet, kun je impulsief handelen en dingen zeggen ( te kruiperig of juist te boos) waar je later spijt van krijgt.

Ga eens eerlijk met jezelf in gesprek. Klopt je hart snel, haal je zeer oppervlakkig adem of zijn je gedachten explosief? Dan heeft de ander bij jou waarschijnlijk angstgevoelens losgemaakt. Je instinctieve reactie is dan ofwel “vechten” ofwel “vluchten”.
Terwijl je natuurlijk liever eerlijk tegenover jezelf en anderen wilt reageren zonder de situatie tot belachelijke proporties op te blazen.

Wanneer je conflicten vermijdt door je gevoelens voor je te houden, bewijs je jezelf en anderen geen dienst. Het is een vorm van oneerlijkheid en manipulatie – ook, en misschien juist wel, naar jezelf.
De tussenweg tussen in woede uitbarsten en toegeven, is om – nadat je je gedachten en gevoelens op een rijtje hebt gezet – naar de persoon in kwestie te gaan en te zeggen dat je graag het een en ander met hem/haar uit wilt praten. De eerste keren voelt dit ontzettend onnatuurlijk, je hart klopt waarschijnlijk als een idioot, maar de eerste keren zijn altijd afschrikwekkend en eng.
Kijk de ander in de ogen ( bij een echt gesprek dan) en zeg vanuit je hart en zonder je te verontschuldigen wat je voelt en wel of niet wilt.
De ander kan zich hierdoor ( in z`n ego) bedreigd voelen en meteen in de verdediging schieten of zelfs ruzie zoeken, maar dat is dan niet jouw probleem.
In de meeste situaties echter zul je merken dat de ander openstaat voor wat je te zeggen hebt, met name wanneer je in staat bent om vanuit de ik-persoon te communiceren zonder verwijten.

Als je begint te huilen, laat dat dan zo zijn. En voor boosheid geldt: sta jezelf toe om authentiek te zijn, maar ga niet schreeuwen of schelden. En: kam vooral jezelf ook niet af. Zwak je gevoelens niet af, kleineer ze niet en verontschuldig je er zeker niet voor. Gewoon nooit! Jij hebt namelijk recht op jouw gevoelens, ook al begrijpen anderen ze niet of zijn ze het er niet mee eens! Jouw gevoelens zijn jouw tekenen van diepe waarheden in jezelf. Ze zijn de taal van je ziel en ze willen door jou gehoord en erkend worden.
Daarna kun je naar de ander luisteren. Observeer je instinctieve gevoelens terwijl je luistert, want dat is juist jouw grote kracht als hoog-sensitief persoon. Als je het onbehaaglijke gevoel krijgt dat de ander zich zit in te dekken of oneerlijk tegen je is, stop je dat niet weg, want dan is dat waarschijnlijk ook zo. Wanneer je groeit in assertiviteit kun je meer met deze gevoelens, maar voorlopig merk je alleen op dat je het gevoel krijgt dat de ander oneerlijk, manipulatief of defensief is.

Dit is niet het soort mens met wie je veel tijd zult willen doorbrengen. Het zijn giftige gedragspatronen waarvan alle relaties van die persoon doortrokken zullen zijn. Als de ander jou verwijten maakt, geeft dat altijd aan dat zijn/haar ego bang is voor ontmaskering ( dat geldt andersom natuurlijk ook voor jou als jij verwijten maakt). Met verwijten los je niets op. Giftige relaties zullen je iedere keer naar beneden halen. Denk nooit dat je genoegen moet nemen met een ongezonde relatie – of dat nu met een van je ouders, een collega, je kind, een partner of in vriendschap is – dat hoeft nooit!

Een grens is jouw limiet, die niemand mag overschrijden of schenden. Ik heb bijvoorbeeld grenzen in al mijn relaties die voorschrijven dat de ander ( ook mijn kinderen, ook schoolmoeders, ook medici en topadvocaten, ook kameraden en clienten) rechtuit tegen mij is en mij met respect ( dus zonder verwijten of draaierijen) behandelt. Dat is voor mij een grens waarover niet te onderhandelen valt en als iemand hem schendt en niet respectvol tegen mij is, zal ik proberen de energie tussen ons te zuiveren door mijn gevoelens en grenzen te bespreken. Als hij/zij dan gebrek aan respect blijft tonen, is de relatie ( van welke aard dan ook) voorbij, zonder enig schuldgevoel van mijn kant.

Ik houd nog wel van die persoon, maar omdat hij/zij mijn duidelijke grens niet in acht nam, verbreek ik het contact. Grenzen zijn een noodzakelijk onderdeel van de zorg voor jezelf, net als je haar wassen. Ze zijn gezond, normaal en noodzakelijk. En geloof me, in elke relatie komen problemen en onderhandelingen voor met betrekking tot de grenzen die elk van beiden stelt.
Persoonlijke grenzen kunnen te maken hebben met hoeveel
– lichaamsruimte en afstand tot de ander jij nodig hebt
– tijd jij alleen wilt zijn
– belang jij hecht aan eerlijkheid, betrouwbaarheid en gematigdheid
– belang jij eraan hecht dat jouw persoonlijke eigendommen met rust worden gelaten en niet door anderen worden betreden/aangeraakt
– etc.etc.etc.

Als HSP-er zul je vaak het gevoel hebben dat andere mensen de hele tijd over je grenzen ( willen) gaan. Dat kan heel vermoeiend zijn, daarom is het zo belangrijk de moed en de kracht op te brengen je grenzen te handhaven.
Als je dus “nee” zegt, laat je gezond gedrag zien. Als ze daar boos op reageren, is het misschien nog nooit bij hen opgekomen dat zij zelf ook nee zouden zeggen wanneer er onredelijke aanslagen gepleegd worden op hun tijd, energie en grenzen. En ze zullen in het begin natuurlijk ook verbaasd zijn omdat ze jou nog nooit eerder dit hebben zien doen. Jij, de eeuwig gevende en welwillende helper.

Als je het prettig vindt, kun je erbij zeggen dat het niets persoonlijks is, maar te maken heeft met het handhaven van duidelijke begrenzingen met betrekking tot je bezigheden. Echter: heb NIET het gevoel dat je moet uitleggen WAAROM je nee zegt! Hoe meer je uitlegt waarom, hoe meer handvatten je de ander geeft die hij/zij kan gebruiken om jou ertoe te zetten jouw nee in een ja te veranderen.

Respecteer jouw recht op het zelf indelen van je tijd. Laat je niet door anderen voorschrijven hoe je dat moet doen. Jij hebt bijvoorbeeld het volste recht om nooit telefoontjes aan te nemen ( het is jouw telefoon en jouw abonnement!), om de deur niet open te doen wanneer er wordt aangebeld ( het is jouw huis), en je hoeft je ook zeker niet verplicht te voelen om mailtjes of berichtjes ( helemaal op Facebook, Linkedin of andere sociale media!) binnen een paar dagen te beantwoorden ( het is jouw tijd).
Als iemand jou vraagt om nu alles te laten voor wat het is en hem naar de andere kant van het land te rijden, heb je het recht om nee te zeggen. We moeten impulsieve reddingsneigingen overwinnen , tenzij er natuurlijk sprake is van een noodgeval en je je innerlijk geroepen voelt om te helpen.

Heel wat mensen gebruiken schuldgevoelens ( waar jij van nature al overmatig in uitblinkt) om anderen zo te manipuleren dat ze hun zin krijgen. Ze maken daarbij ook gebruik van vleierij, bijvoorbeeld: “alleen jij kunt me helpen en als je me niet helpt, heeft dat voor mij vreselijke gevolgen”.
Als ubergevoelig mens wil je niet dat iemand lijdt, en daarom laat je je door een ander manipuleren en overheersen. Vervolgens voel je je zwak en gebruikt, maar ook verontwaardigd en boos. En daarbovenop de frustratie omdat je niet goed genoeg voor jezelf hebt gezorgd – voila: een hoop giftige energieen in je hoofd, emoties en lichaam ( verkrampte spieren bv.)

Iedereen heeft dezelfde bron, jij bent niet hun bron. Laat de bron dus maar voor iedereen afzonderlijk zorgen. Vraag jezelf af hoe je nu echt anderen kunt helpen om zelf sterk en zelfredzaam te worden, en oefen hier ook ( vooral) mee dit zelf te leren. Als jij geeft uit schuldgevoel is dat geen echt of zuiver geven, maar bezoedeld met giftige energie.
Grenzen zijn dus een vorm van zelfzorg. Als jij je grenzen handhaaft, wat erop neerkomt dat jij je niet door anderen laat overbelasten, manipuleren, schuldgevoel laat bezorgen of overheersen, staat je innerlijke zelf te juichen en bedankt het je! Je zelfrespect en zelfvertrouwen nemen toe, telkens wanneer je erin slaagt voor jezelf op te komen.

Geplaatst in ETHIEK!, fantasie en zogenaamde "realiteit"., filosofie, Geen categorie, Gezondheid en welzijn, karaktertrekjes, Levensbeschouwing, matters of the heart, ontspanning en kiezen voor jezelf, ratio versus emotie, rebellie versus volgzaamheid, samenhang, zelfveroordeling en -vergeving | Een reactie plaatsen

Assertiviteit voor hoog-sensitieve mensen, Inleiding

Wanneer je
– uiterst sensitief bent
– een onschuldige, pure kijk op het leven en de liefde hebt die anderen vaak naief noemen
– in een liefdevolle macht gelooft
– zachtmoedig en zorgzaam bent
– je ongelukkig voelt wanneer anderen van streek of boos zijn
– in rechtvaardigheid gelooft
– wilt dat iedereen gelukkig is
– in anderen het beste ziet, inclusief hun verborgen potentieel
– vol vertrouwen en optimisme blijft
– pijnlijke ervaringen hebt opgedaan met relaties, maar nog steeds in ware vriendschap en liefde gelooft
– gebruikt of misbruikt bent door mensen die van jouw vriendelijkheid hebben geprofiteerd
– oog hebt voor spiritualiteit, sprookjes, magie, verbeeldingskracht
– weet dat je een taak hebt, met daarbij een gevoel van plicht en rentmeesterschap jegens anderen – ook onbekenden
….. dan behoor jij tot de lieve, zorgzame en gevende HSP-ers in deze wereld.

Je zet je vriendelijkheid, liefde, zorgzaamheid, tijd en aandacht in om anderen te helpen, om vrede te stichten en om blijvende positieve veranderingen tot stand te brengen.
Je bent sterk verbonden met de natuur, spiritualiteit ( of “iets hogers” ) en je bent intuitief aangelegd; je bent zelfs zo verbonden dat je vaak niet-geaard, of vergeetachtig bent.
Als iemand van wie jij houdt ongelukkig is, raak je van slag.
Je geeft jezelf hiervan vaak de schuld, wat een kringetje van wederzijdse afhankelijkheid creeert, en waardoor jouw geluk afhangt van dat van de ander ( je kinderen bijvoorbeeld).

Veel HSP-ers hebben een conflictfobie, wat inhoudt dat ze bang zijn voor ruzies en confrontaties. Als iemand boos op hen is, klappen ze dicht of voldoen meteen aan de wensen van de ander, omdat ze denken dat het aan hen ligt als iemand ongelukkig of boos is. Ze zijn er dan van overtuigd gefaald te hebben om anderen geluk te brengen.
Hun angst voor conflicten maakt hen het doelwit voor manipulatieve mensen die van de vriendelijkheid van anderen willen profiteren. Sterker nog: vaak raken ze in de ban van narcistische personen die alleen geinteresseerd zijn in hun eigen behoeften.

Hoewel ze zeer gevoelig zijn, beschouwen ze zichzelf als gehard. Ze dragen de lasten van andere mensen en vragen zelden om hulp. Als hun hulp wordt aangeboden, nemen ze die vaak niet aan, uit angst anderen “tot last” te zijn.
Omdat ze in anderen altijd het goede ( willen blijven) zien, zijn ze geneigd het kwetsende gedrag van anderen, met name jegens henzelf, door de vingers te zien.
Maar hoe moeten kwetsende of manipulatieve mensen nu iets leren omtrent de effecten van hun gedrag, als jij dat gedrag blijft vergoeilijken? Hoe moet een ander de verantwoordelijkheid voor zijn leven nemen, wanneer jij hem alles uit handen neemt?
Je bent hier om meer licht en liefde in de wereld te brengen, niet om anderen de ruimte te geven voor egocentrisch gedrag!
Als je in al je vriendschappen en andere relaties constant geeft, kan het zijn dat die onevenwichtigheid bij jou tot bepaalde symptomen leidt, zoals
– wrok ( die zich op den duur ophoopt en die jou uiteindelijk verzuurt en ziek maakt)
– vermoeidheid ( constant geven pleegt een zware aanslag op je tijd/energie/geld etc)
– financiele problemen
– gezondheidsproblemen ( een onevenwichtige energiehuishouding geeft ziekte op den duur: je voedt letterlijk iedereen totdat je letterlijk uitgeput bent).

De meeste HSP-ers voelen zich echter aangetrokken tot ongelukkige mensen aan wie te “sleutelen” valt ( dat kunnen vrienden zijn, je kinderen, collega`s, partners, etc)
Dat geeft hen het gevoel een doel te hebben. Juist ongelukkige of boze mensen vormen een uitdaging, want je wilt hem of haar immers graag gelukkig zien. Terwijl je waarschijnlijk ook echt aardige mensen kent, maar daar gaat je hart niet echt sneller van kloppen.
Andere mensen ( en dan doel ik op manipulatieve, parasiterende of narcistische mensen ) kunnen echter feilloos aanvoelen dat jij hen dolgraag gelukkig wilt maken,
Ze gaan dus van je profiteren, en wanneer ze ongelukkig zijn, geven ze JOU de schuld. En daarop geef jij jezelf ook nog es de schuld!
Gezonde grenzen leren hanteren hoort er voor jou dus absoluut bij!
Het gaat erom dat je op een gezonde manier van anderen leert houden – dus niet door hen ruimte te bieden voor ongezond gedrag.

Geplaatst in de tragedie van ware liefde, ETHIEK!, fantasie en zogenaamde "realiteit"., filosofie, Geen categorie, Gezondheid en welzijn, karaktertrekjes, Levensbeschouwing, matters of the heart, ontspanning en kiezen voor jezelf, ratio versus emotie, samenhang, zelfveroordeling en -vergeving | Een reactie plaatsen

Verzoening met je ouders


Verzoening met ( een van ) je ouders is een proces om de blokkade in de balans van geven en ontvangen tussen jou en die ander op te heffen.
In de balans van geven en ontvangen ligt het vermogen besloten tot wederkerigheid: je wint door te ontvangen en je wint door te geven.
De balans is vast komen te zitten omdat er onrecht is.
Mensen nemen zich voor om de geschiedenis niet te herhalen en hun kind niet aan te doen wat ze zelf hebben meegemaakt.
De lasten van het leven en de onderlinge interactie kunnen maken dat de geschiedenis zich toch ongewild herhaalt.
Dat is iets wat niemand wil, maar juist de blokkade in het geven en ontvangen, veroorzaakt door de pijn van het onrecht, kan maken dat je blind wordt voor wat je anderen aandoet.
Het onrecht verjaart niet, de pijn om wat je is aangedaan blijf je voelen.
Kun je anders naar je ouders gaan kijken en de relatie een kans geven, zodat je zelf wat vrijer in het leven komt te staan en meer vertrouwen in jezelf en in relaties krijgt?
Een nieuw licht op familierelaties kan bevrijdend werken.
Verzoening is een proces van ogenschijnlijk kleine bewegingen die binnen een familie grote gevolgen hebben.

Onrecht, schande en schaamte kunnen het moeilijk maken om onbevangen naar ( het leven van ) je ouders te kijken.
De verantwoordelijkheid van je ouders voor hun ( ws onbewuste) handelen blijft bestaan.
De pijn, het verdriet en het jou aangedane onrecht blijven hun geldigheid houden.
Jouw pijn mag niet gebagatelliseerd worden.
Voor verzoening ( ook met jezelf!) gaat het erom de schaamte en het schuldgevoel waar allen onder lijden weg te halen..

Het begin van het verzoeningsproces kan zijn dat je het leven en handelen (destijds of nu ) van je ouders in de context van hun geschiedenis plaatst.
Wat weet je van hun jeugd? Van hun ouders en opvoeding?
Waar zijn jouw ouders zelf gekwetst door onrecht, en hoe hebben ze geprobeerd hiermee om te gaan en betrouwbaar voor jou te zijn?

Op die manier ben je in staat je standpunt over je moeder en je vader te heroverwegen. Daarmee wordt de wederkerige betrouwbaarheid vergroot en kun je op een andere manier naar je ouders kijken, iets voor hen betekenen.
Zo kan voorkomen worden dat de volgende generatie ( jouw kind straks!) de rekening moet betalen, en neem je je eigen deel van de verantwoordelijkheid op je.

Verzoening is een proces dat steeds andere vormen aanneemt.
Het gaat erom of je het gedrag van jouw ouders en van jouzelf in een bredere context kunt plaatsen, en zo de last van jullie aller schouders kunt nemen.
Een nieuw perspectief op onderlinge familierelaties kan bevrijdend werken – vooral voor jezelf.
Er ontstaan grote verschuivingen in het leven van mensen doordat ze het proces van verzoening bereid waren aan te gaan.
Verzoening met je ouders zal op je verdere leven van invloed zijn: je krijgt meer vertrouwen in anderen, in jezelf, en je zult toegankelijker zijn voor de liefde.

Bij verzoening speelt het karakter en temperament van zowel ouder als kind mee. Mensen die het meest op elkaar lijken, botsen het vaakst.
Soms ben je psychisch niet toegerust om over je eigen gekwetstheid heen te stappen.
Er zijn kinderen die tot aan de dood van hun ouders vast blijven zitten in hun rancune, wrok of haatgevoelens.
Ze kunnen of willen hun eigen gevoelens en gedrag enkel door hun eigen bril zien:
die van het aangedane onrecht ( al is het nog zo onbewust en ongewild gedaan) waarvoor ze vergelding zoeken.
Dat maakt deze kinderen blind en ongevoelig voor iedere stap, iedere liefdevolle handreiking die een vader of moeder onderneemt.
Er zijn ouders die op den duur ophouden met hun toenaderingspogingen, puur uit wanhoop over het feit dat hun kind hun inzet niet ziet of wil zien.

Het gaat bij verzoening niet alleen om gehoord, erkend en begrepen te worden; het gaat om het behoud en herstel van menselijkheid.
Soms kan een klein gebaar van groot belang zijn en zet dit een keten op gang, waardoor grote gebaren weer mogelijk worden.
Herstel van een breuk is een kans om aan elkaar duidelijk te maken wat de mogelijkheden zijn. Wederzijds.

Als je volwassen bent geworden, is de tijd gekomen dat je je niet alleen afvraagt of je wel goede ouders hebt gehad, maar ook of jij wel een goede zoon of dochter voor hen bent geweest en bent.
Wanneer je ouders ouder worden, draait alles ineens om, als je hun kwetsbaarheid durft te zien.
Want dat is de grootste angst van alle kinderen die met hun ouders breken: dat ze komen te overlijden.

Wanneer 1 familielid het proces van verzoening in gang zet, heeft dit gevolgen voor andere familieleden, zoals broers of zussen.
Door deze moed van 1 familielid kan deze persoon de pijn van generaties verhelpen, de etterende wond binnen een gezin of familie helpen genezen en de rest van haar familie weer hun ouders, kinderen en broers/zussen teruggeven aan elkaar.
Familie biedt altijd herkansingen.

Een andere manier van verzoening over je opvoeding is om je diepgaand in het leven van je ( verstoten) ouder te verdiepen, en dan met name in de vraag waarom deze ouder zo was als hij/zij was. En: OF hij of zij wel zo was als dat jij in je hoofd hebt!
Het is niet gemakkelijk om dit te doen, maar het werkt wel helend, juist omdat je je door je inspanningen voor deze ouder en je andere kijk op hem/haar meer verbonden met hem/haar kunt gaan voelen.

Deze verzoening geeft jou als kind de mogelijkheid om meer te investeren in jezelf, jouw gekozen relaties, en geeft je de vrijheid om je (straks) richting je eigen kinderen op een meer onbevangener eigen manier ten bate van jezelf en hen in te zetten.

Geplaatst in de tragedie van ware liefde, ETHIEK!, fantasie en zogenaamde "realiteit"., filosofie, Geen categorie, Gezondheid en welzijn, karaktertrekjes, Levensbeschouwing, matters of the heart, ontspanning en kiezen voor jezelf, pedagogiek, ratio versus emotie, rebellie versus volgzaamheid, samenhang, zelfveroordeling en -vergeving | Een reactie plaatsen

Hoe vergeef je jezelf ?

verteldekinderen
“Mijn moeder zei dat ze wilde praten. Mijn hoofd stond er niet naar; ik was met heel andere dingen druk. Ik reageerde dus niet. De volgende ochtend werd ik wakker gebeld met de mededeling dat mijn moeder gestorven was.
Ik was verpletterd door verdriet.
Ik hield erg veel van mijn moeder.
Ook al had ik het nodige van haar te verduren gehad ze was ook ongelofelijk zorgzaam, liefhebbend, wijs en grappig.
Het heeft me heel veel jaren gekost, eigenlijk tot op de dag van vandaag nog steeds, om mijzelf te vergeven voor mijn ongevoeligheid;
voor het feit dat ik mijn moeder niet voor de allerlaatste keer die paar momenten heb gegund die zij met mij had willen delen.
Eerlijk gezegd speelt het schuldgevoel nog altijd op; want ik heb meerdere liefdevolle uitnodigingen van haar – om ons richting elkaar uit te spreken – steeds weer afgeslagen.
Ik was zo hard, zo koppig.
En nu kan het niet meer…
Zoveel jaren later besef ik dat ik niet alleen mijn moeder moest vergeven, maar dat ik ook – of juist met name – mijzelf moet vergeven”.

Zomaar een verhaal, zoals je die regelmatig hoort.
Het kan erg moeilijk zijn om anderen te vergeven, maar meestal is het nog moeilijker om onszelf te vergeven…
Toch zijn de redenen om onszelf te vergeven dezelfde als voor het vergeven van anderen.
Het is de manier waarop we ons van het verleden bevrijden.
Het is de manier waarop we zullen gaan helen en groeien.
Het is de manier waarop we een betekenis geven aan ons lijden, onze zelfachting herstellen, en een nieuw verhaal vertellen over wie we zijn.
Het kan ontzettend moeilijk zijn als je – zoals in bovenstaand voorbeeld – zowel slachtoffer als dader bent in je eigen verhaal.

Een ander persoon, die het eea uitgehaald had, vertelde dit: ” ik had het gevoel dat ik het niet verdiende om gelukkig te zijn, of dat ik zelfs maar leefde.
Het was een pijnlijke manier om in het leven te staan.
Ik voelde me alleen staan, afgescheiden van alles en iedereen.
Voor een groot deel kwam dat doordat ik er niet over kon/durfde praten, maar voor een ander deel kwam het doordat ik me zo ontzettend schaamde.
Er was iets niet goed aan mij.

Ik denk dat we voor onszelf het hardst zijn.
Ik ben het in ieder geval wel.
Ik probeer anderen te helpen, ik ben een zorgzame moeder.
Dat zijn dingen waaraan ik mijzelf herinner wanneer ik mijzelf verwijten maak, en het helpt.

Wanneer we een ander vergeven, zien we af van de wens ( of het genoegen) dat diegene net zo lijdt als dat wij hebben gedaan.
Wanneer we onszelf vergeven, bevrijden we onszelf ook van een cyclus van straf en vergelding die tegen onszelf is gericht.
We kunnen onszelf niet oprecht vergeven als we nalaten een oprechte poging te ondernemen om onze fouten (bewust danwel onbewust gemaakt) te erkennen, de consequenties van onze kwetsende daden van destijds onder ogen te zien, onze spijt te betuigen, om vergeving te vragen en compensatie te bieden.

Wie oprecht wil vergeven, moet expliciet of impliciet erkennen dat z`n gedrag ( of het nu bewust danwel onbewust gedaan is destijds) verkeerd was, en de verantwoordelijkheid voor dat gedrag op zich nemen.
Het besef iets verkeerds te hebben gedaan ( of dat nu bedrog, een bankoverval of het mishandelen van een ander is) en het aanvaarden van de verantwoordelijkheid hiervoor leiden als het goed is tot gevoelens van schuld en spijt.
En deze dienen volledig ervaren te worden voordat iemand verder kan gaan, namelijk de stap tot zelfvergeving kan zetten.

Ik heb het hier over authentieke zelfvergeving, en die is alleen te bereiken door op een eerlijke, onderzoekende manier te kijken naar onszelf, naar onze daden, de consequenties van onze daden, en te luisteren…
Mensen die oprecht streven naar zelfvergeving zijn mensen die willen veranderen, die willen groeien, die willen helen.
Ze willen misstappen uit het verleden niet nog eens hoeven maken.
Wanneer je echte zelfvergeving wilt bereiken, ben je iemand met een geweten.
Wanneer je schuld, schaamte, spijt of berouw voelt over iets dat je hebt gedaan, is dat je beginpunt.

Een gebrek aan zelfvergeving kan en zal ons leven op alle terreinen beinvloeden: onze gezondheid, onze relaties, onze carriere, ons ouderschap en ons algehele geluk en welzijn.
Wanneer we onszelf niet vergeven, ondergaan we dezelfde nadelige emotionele en fysieke effecten als wanneer we anderen niet vergeven.

Vasthouden aan zelfverwijt houdt ons opgesloten in een gevangenis van het verleden en beperkt het potentieel dat het heden biedt.
Wanneer we onze identiteit opbouwen uit daden uit het verleden, ontnemen we onszelf het geschenk van groei en verandering.
We kunnen allemaal leren van de misstappen uit ons verleden.
Op een bepaald moment moeten we het verleden, onze en andermans schuld loslaten en opnieuw beginnen.
Het kan niet genoeg worden herhaald: er is niemand die het niet waard is om vergeven te worden, jij inclusief!!

En toch kan het nog zo moeilijk zijn om onszelf de vergeving te schenken die we zo vrijelijk aan anderen aanbieden.
Misschien leggen we ( de geestelijk gezonde mensen dan) de lat voor onszelf wel hoger dan we voor anderen doen.
Misschien hebben we het gevoel dat we niet voldoende geboet hebben voor onze fouten of misdaden.
Misschien beletten ons schuldgevoel en onze schaamte ons te voelen dat we uberhaupt nog een kans verdienen.
Schuldgevoel kun je definieren als het gevoel “ik heb iets slechts gedaan” , en schaamte juist als “ik ben slecht”

Schaamte kan dus regelrecht toxisch zijn.
Toxische schaamte verdrijft ons uit onze verbondenheid en relatie met anderen,
en doet ons geloven dat we bij niemand horen.
We gaan denken dat we het niet verdienen om vriendschappelijke relaties te onderhouden met anderen.
Nou, hier is nieuws voor je: NIEMAND IS SLECHT EN NIEMAND VAN ONS ZOU OMSCHREVEN MOETEN WORDEN ALS DE SOM VAN ONZE SLECHTSTE DADEN!

We zijn allemaal fragiele mensen met gebreken, die kunnen liegen, stelen of bedriegen.
We zijn fragiele mensen met gebreken die elkaar onrecht aandoen.
Wanneer we dat doen, zijn we geen monsters:
we zijn mensen die van onze kern, onze goedheid afgesneden zijn geraakt.

We zijn allemaal zo geconditioneerd dat we menen gewaardeerd te worden om de dingen die we doen,
niet om wie we zijn.
In werkelijkheid heeft onze waarde niets te maken met wat we doen;
maar onze overtuiging kan het erg moeilijk maken onszelf te vergeven wanneer we iets verkeerds doen.

Niemand van ons is volmaakt ( of juist: iedereen is volmaakt!). Meestal zijn de foute dingen die we onszelf moeten vergeven geen fouten die we opzettelijk hebben gemaakt.
We hebben op dat moment het beste gedaan wat we meenden te kunnen doen.
Als we de dingen beter hadden kunnen doen, dan hadden we dat wel gedaan…

Zelfvergeving is oprechte zelfacceptatie.
Dit betekent dat je jezelf gaat accepteren als een mens met gebreken.
Wanneer je lijdt om het kwaad dat je een ander hebt aangedaan, betekent dat dat je berouw en een geweten hebt, en juist in deze gevoelens bevindt zich de balsem waarnaar je op zoek bent. Haat is vergif.

Voor zelfvergeving is vooral de absolute waarheid, en oprechtheid nodig.
Voor het vergeven van jezelf is vergeving door de ander niet vereist; er bestaan nu eenmaal rancuneuze mensen die nooit bereid zullen zijn tot vergeven – wat je ook probeert.
We kunnen een ander dus niet dwingen om ons te vergeven: de vergeving die deze persoon ons wel of niet schenkt is onderdeel van zijn of haar eigen pad.

Zelfvergeving vereist ook nederigheid en hard werken. Het vereist een oprecht verlangen om het kwaad niet te herhalen en een oprecht verlangen om te veranderen.
Wanneer we weten dat we er alles aan doen om iets weer goed te maken, scheppen we de mogelijkheid om onszelf onze daden te vergeven – los van de ander.
Toch is het ook eng, omdat het onbekend terrein is.
Als je gewend bent een beschrijving van jezelf te geven waarin je jezelf enkel naar beneden haalt, is zelfvergeving nogal een omslag.
Wanneer we onszelf vergeven, laten we die identiteit los.
Het kan bijna angstaanjagend zijn om de grote schoonheid te ontdekken van wie we echt zijn.
En gek genoeg kunnen we ook jarenlang een eigenaardig soort troost putten uit het troosteloze van onszelf eindeloos de schuld te geven en onszelf te straffen ( spreekt hier de ervaringsdeskundige)
Elke ingrijpende verandering kan ontregelend zijn.

Wanneer we inzien dat we lijden omdat we onszelf niet vergeven of dat we onszelf straffen, hebben we de eerste stap al gezet naar heling.
Het omarmen van onze gevoelens zal ons helpen deze te transformeren.

We voelen ons ( mag ik hopen) allemaal weleens schuldig. Het woord “schuldig” is geassocieerd met doen: we voelen ons schuldig wanneer we iets verkeerds doen of wanneer we iemand kwetsen.
Schuldgevoel helpt ons dus om op het juiste pad te blijven tegen het licht gehouden van onze eigen waarden.
Als we niet in staat zijn onszelf te vergeven vanwege ons schuldgevoel, los je dit op door te kijken wat er gecompenseerd moet worden naar de ander.
Moeten we iemand geld terugbetalen dat we hebben gestolen? Moeten we iemand onze spijt betuigen?
Vraag jezelf af ( en/of vraag de ander, als je daartoe in de gelegenheid wordt gesteldt!) wat je kunt doen om dit recht te zetten.

Schaamte is een stuk lastiger, want schaamte is eerder gekoppeld aan zijn dan aan doen. Het gaat veel dieper.
Als ik mij schaam, betekent dit dat er voor mijn gevoel niet enkel iets mis is aan wat ik doe, maar dat er ook iets niet deugt aan wie ik ben ( een leugen dus!)
Schaamte is vaak een verborgen emotie en heeft een regelrecht verlammende kracht.
Wanneer we ons diep schamen, voelen we ons intens gescheiden van onszelf en de wereld.
We voelen tot op het bot dat wij het niet waard zijn om door anderen of door onszelf vergeven te worden.

 

Schaamte maakt ons klein en maakt dat we onszelf willen verstoppen, omdat we menen dat we het niet waard zijn om in gezelschap, een familie, of de wereld te verkeren.
Schaamte die niet geuit wordt, of niet herkend wordt, kan het ons onmogelijk maken te voelen dat we het waard zijn om vergeven te worden.
We verminderen de macht die schaamte over ons heeft door er een stem aan te geven.
Schaamte verheimelijkt, de waarheid niet.
Wanneer je het lef hebt om je ervaringen met anderen te delen, bouw je een nieuwe betekenis op uit een pijnlijk verleden.

We voelen schaamte als we ons in een isolement verkeren.
Deze schaamte kan alleen geheeld worden in een gemeenschap en in verbondenheid met anderen.
We willen allemaal in vrede en harmonie leven.
Maar om in vrede met anderen te kunnen leven, moeten we ook in onszelf vrede en harmonie kennen.
We kunnen ons schuld- en schaamtegevoel transformeren door ons verleden te benutten om anderen juist goed te doen.

Eigenlijk geldt voor alle mensen die zichzelf proberen te vergeven dat ze zichzelf ten dienste van anderen dienen te stellen om zichzelf te kunnen vergeven.
Door je schaamte uit te spreken, ontkracht je het en word je in staat om nieuwe verhalen over jezelf te scheppen.
Je wordt dan niet langer gedefinieerd door je slechtste daden.
Zo kun je de overstap maken naar het ( eerst beangstigende) potentieel om jezelf op je best te worden.

Iedereen kan een manier vinden om een pijnlijk verleden om te vormen tot een hoopvolle toekomst.
Je kunt medeleven met anderen en met jezelf ontwikkelen.
Zodat je op een dag kunt zeggen: ” de misstappen die ik in het verleden heb begaan, zijn niet wie ik vandaag de dag ben”.
Zelfvergeving vormt de waarachtige kern van het stichten van vrede, en we kunnen geen vrede met anderen opbouwen wanneer we geen vrede hebben met onszelf…

Geplaatst in ETHIEK!, fantasie en zogenaamde "realiteit"., filosofie, Geen categorie, Gezondheid en welzijn, karaktertrekjes, Levensbeschouwing, matters of the heart, ontspanning en kiezen voor jezelf, ratio versus emotie, rebellie versus volgzaamheid, samenhang, zelfveroordeling en -vergeving | 1 reactie

Terug naar je zelf

 

Je partner zag jou niet omdat hij zo met zichzelf en zijn werk bezig was, en beschouwde jou alleen als een handige hulp en als vanzelfsprekend.
Je vader zag niet wie jij werkelijk was omdat hij bang was voor jouw kracht, en hij hield jou klein.
Je ouders zagen jou niet omdat je zus veel meer aandacht vroeg.
je was een ongewenst kind en je ouders gaven je wel te eten, maar geen affectie, knuffels, aandacht.
Niet gezien worden ( in je ware gedaante) blijkt de grootste pijn van mensen te zijn.

Het is vooral de erkenning van wie we werkelijk zijn die zo belangrijk voor ons is, en die in veel gevallen uitblijft, juist van de mensen die ons het meest na staan en van wie we die erkenning en bevestiging het meest verwachten, en denken nodig te hebben.
Ik begeleid mensen wier hele leven draait om aandacht te krijgen van anderen, om zodoende eindelijk erkenning te krijgen voor hun bestaan.
In onze binnenwereld lijken we te geloven: gezien worden is bestaansrecht krijgen.
Maar zijn we voor ons bestaansrecht werkelijk afhankelijk van anderen?
Moeten we om erkenning blijven bedelen?

Een andere invalshoek is: zichtbaar zijn.
Stel dat jij in je relatie veel meer dan jouw deel op je neemt, dan vindt de ander dat wel prima.
Of wanneer jij degene op je werk bent die altijd zorgt dat de deadlines worden gehaald, in stilte.
Je kunt je dus afvragen wat je zelf kunt doen om zichtbaar te worden, om voor jezelf op te komen.
Dat is vaak heel lastig wanneer je zo gewend bent om op de achtergrond te blijven.
Het lijkt eng om opeens in de schijnwerpers te stappen.

Vaak zetten we in zo`n situatie dus een masker van onszelf in de wereld, waarachter we in de luwte toch gewoon onze ingesleten rol blijven spelen, zonder erkenning en vervulling.
En als we dan eindelijk bevestiging krijgen, dan kunnen we die niet echt ontvangen, omdat we dan bevestigd worden op ons masker in plaats van op wie we werkelijk zijn!

Een jongen moest erg huilen toen hij ontdekte dat hij reeds als kind zichzelf wegcijferde voor zijn bedlegerige chronisch zieke moeder, en alleen erkenning kreeg voor zijn lieve, zorgzame kant ( waar ook zijn huidige partner voor gevallen was).
Maar dat was hij helemaal niet: hij was creatief en rebels, alleen kwam die kant bijna nooit naar buiten. Die hield hij binnen, omdat hij zijn zieke moeder ( en nu zijn partner) niet tot last wilde zijn.

Dus het draait er vooral om hoe jij jezelf bestaansrecht kunt geven. Waarom ben jij hier op aarde? Dat heeft niets te maken met of jouw ouders jou wilden of niet! Het heeft te maken met de missie van jouw ziel. Het enige bestaansrecht dat werkelijk waarde heeft en dat altijd houdt, is dat wat je ontvangt van je ziel. Je ziel ontslaat jou nooit, ze geeft jou voortdurend erkenning en bevestiging ( niet te verwarren met je ego, je innerlijke criticus). Kun jij je openen voor de zelfliefde die je rotsvast ergens diep binnenin je draagt? En heb je dan nog zo`n behoefte aan de erkenning van je naasten? Fijn als die er is, maar het is dan niet langer een levensnoodzaak.

 

 

Geplaatst in ETHIEK!, fantasie en zogenaamde "realiteit"., filosofie, Geen categorie, Gezondheid en welzijn, karaktertrekjes, Levensbeschouwing, matters of the heart, ontspanning en kiezen voor jezelf, ratio versus emotie, rebellie versus volgzaamheid, samenhang | 1 reactie

Incest 1: uit de integratieve praktijk, casus 5

Ze vertelde mij, gedurende een periode van twee jaar sessies, het volgende..( deel 1 van 3)
“Ik leefde in een droom die vaak niet eens voor mezelf toegankelijk was, laat staan voor anderen.. Het probleem met mijn oom was dat van het monster met de twee koppen, het mes dat aan twee kanten sneed, en dus het meisje met de twee gezichten.
Mij is altijd verweten dat ik een ziekelijk gevoel voor zwarte humor heb, en ik geef toe dat het een beetje extreem is, misschien zelfs pervers. Ik houd er namelijk niet van om in een besmet vakje gestopt te worden, of om anderen te categoriseren.
Mijn ex zei altijd dat het bijna leek alsof er destijds twee van mij waren: eentje die stabiliteit en veel geborgenheid nodig heeft, en eentje die altijd in ontwikkeling is en verandering nodig heeft. Misschien was of is dat ook zo.
Mijn moeder zei dat ik in middenin m`n tienerjaren opeens vaag, ondoordringbaar, beangstigend voor hen was geworden. Dat ik daarvoor anders was geweest: gehoorzaam, en lief. Maar ik heb nooit iets anders gedaan dan denken aan “goed” zijn. Zelfs toen ik heel klein was, dacht ik al bij alles wat ik deed aan “goed” zijn.
Wat ik van haar niet begreep, is waarom ze het niet wilde zien… waarom ze niet wilde zien wat er zo overduidelijk aan de hand was. Ik wist als kind al dat ik het namelijk niet goed deed: iedereen zei dat met of zonder woorden tegen me, maar ik kon het niet helpen. Eerst probeerde ik voor m`n oom te verbergen dat ik het niet fijn vond zo innig te doen, tegen m`n zin al die dingen te doen die hij wilde dat ik deed. Maar toen hij gewoon bleef doorgaan en bleef komen, werd het zo vervelend dat ik alleen nog maar beleefd tegen hem was. Ik probeerde alles wat ik maar kon bedenken, maar ik wist niet wat mijn moeder wilde dat ik deed.
Ik was zelden tot nooit uit liefde aangeraakt, en al zeker niet door m`n moeder. Geslagen werd ik wel, keihard, op m`n blote billen. Als het ophield, kon ik me niet bewegen. Ik wilde wegrennen, maar ik kon me werkelijk niet bewegen. Ik bracht een raar geluid voort, als een verstikte snik.
Soms praatte hij heel aardig tegen me, en vaak gaf hij me geld. Ik vroeg me steeds maar af wat m`n moeder zou denken als ze wist hoe stout ik was geweest na al die keren dat ze me had gezegd lief te zijn. En ik maakte me zorgen over m`n broertje, die het toch ook niet kon helpen dat ik zo stout was geweest. Dus ging ik in het schuurtje zitten, gekastijd, net als in de bijbel. Het leek of ik daar uren zat. Ik weet nog dat ik mijn oom heel dankbaar was omdat hij er niets van zou zeggen tegen mijn ouders; dat wist ik gewoon zeker.
Ik wilde niet dat hij me zag of aanraakte als ik geen kleren aanhad, ik had het heel koud, ik bibberde, ik schaamde me voor mezelf. Toen kleedde hij me aan en hield me tegen zich aangedrukt, en hij zei telkens weer: “ik ben familie van je”. Terug op m`n kamer waste ik alles van me af, en begon een soort bezwerende mantras te prevelen.
Als er weer eens iets nieuws werd geprobeerd door m`n oom, dan hield ik daar niet van. Ik wist echter dat mijn oom altijd aardig bleef en z`n mond zou houden zolang ik niet ging huilen of klagen. Hij leerde me dat bepaalde dingen gedaan moesten worden, maar dat er nooit met anderen over mocht worden gesproken. Hij had me – zonder er amper een woord over te hoeven zeggen, bedenk ik me nu, hoe bizar – tot zwijgen en volstrekte trouw verplicht.
De zonde ( zo vatte ik dat als kind en tiener op) zat niet in het doen, maar in het praten erover!
Ik was zonder enige waarschuwing heel geleidelijk in een wereld van misbruik gegleden; het toegelaten misbruik door een rusteloze oom.
Ik speelde steeds minder met de kinderen uit mijn klas. Ik verstopte me vaak en had zoveel te verstoppen dat ik nauwelijks meer tijd voor spelen leek te hebben. Ik las veel in mijn bijbel en bracht daar menig manisch uurtje mee door. Ik was ten prooi gevallen aan een aantal irrationele angsten.

Ik had een manier ontdekt om alles wat pijn deed als ik met mijn oom was, te vergeten, en alleen de plezierige momenten te onthouden; evenals de gevoelens van welbehagen die me zo nu en dan bekropen met hem bij mij. Toen begonnen de nachtmerries, die me dwongen om telkens opnieuw de dingen door te maken die ik me niet wilde herinneren. Als ik uit die boze dromen wakker werd, deed alles me erger pijn dan wanneer mijn oom er echt was. Soms lag ik in bed te fantaseren hoe ik op een dag zou worden zaligverklaard vanwege de offers die ik had gebracht en mijn geduld. Op een dag ( zo dacht ik ) zou mijn goedheid worden erkend en zouden de mensen tegen me zeggen dat ik het goed had gedaan……”  Wordt vervolgd.

Geplaatst in de tragedie van ware liefde, ETHIEK!, fantasie en zogenaamde "realiteit"., filosofie, Geen categorie, Gezondheid en welzijn, karaktertrekjes, Levensbeschouwing, matters of the heart, ontspanning en kiezen voor jezelf, pedagogiek, ratio versus emotie, rebellie versus volgzaamheid, samenhang, sex, zelfveroordeling en -vergeving | 2 reacties